Vadeli Doğalgaz Piyasası 1 Ekim’de açılıyor

Güç ve Alışılmış Kaynaklar Bakan Yardımcısı ve EPİAŞ İdare Heyeti Lideri Abdullah Tancan, dünyadaki gelişmiş doğalgaz ticaret merkezlerine (hub) bakıldığında ticaretin değerli bir kısmının vadeli kontratlarla yapıldığını, yüksek süreç hacimlerinin ve likiditenin vadeli kontratlarda oluştuğunu belirtti.

Bu açıdan Vadeli Doğalgaz Piyasası‘nın (VGP) Türkiye piyasası için çok kıymetli bir adım olduğunu söyleyen Tancan, şu bilgileri paylaştı:

“VGP ile mevcut doğalgaz piyasamızda eser çeşitliliği ve alternatif ticaret kanalı imkanı sağlanmış olacak. Vadeli kontratlar süreç görmeye başladığında bilhassa talep tarafındaki piyasa iştirakçilerimiz portföylerini uzun periyotlu ve daha esnek bir halde yönetebilecek. İştirakçiler; takip eden aylar, çeyrekler ve yıllar için maliyetlerini, satışlarını evvelce netleştirebilme, fiyat belirsizliğinden kaynaklanan risklerden korunma imkanı ve fırsatı elde edecek.”

Tancan, vadeli piyasanın süreç hacmi ve likiditenin yanı sıra sürdürülebilirlik ve öngörülebilirliğin artmasına da katkı sağlayacağını tabir ederek, “Likit ve derinlikli bir piyasa yapısına ulaştığımızda piyasamızda oluşacak rekabetçi referans fiyatların sanayicilerimize ve tüketicilerimize çok olumlu, yararlı ve verimli yansımaları olacak. VGP’de oluşan süreç hacmi ileriye dönük belirsizlikleri minimuma indireceğinden arz güvenliğine de katkı sağlayacak” dedi.

KARADENİZ GAZI TİCARETE HUSUS OLACAK

Türkiye’nin yüksek doğalgaz tüketiminin neredeyse tamamını uzun vadeli mutabakatlarla boru gazı yahut sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) olarak temin ettiğini anımsatan Tancan, arz güvenliği açısından kaynak çeşitliliğine kıymet verdiklerini ve yurt içinde doğalgaz depolama kapasitesini de artırmaya çalıştıklarını aktardı.

Tancan, Türkiye’nin depolama kapasitesinin 2023’te toplam yıllık tüketiminin yüzde 20’sini karşılayacak halde 10 milyar metreküpe çıkacağını belirtti.

Türkiye’nin Karadeniz’deki gaz keşfinin de sisteme dahil edilmesinin arz güvenliğine değerli bir katkı sağlayacağını kaydeden Tancan, şöyle devam etti:

“Bakanlığımız amaçları çerçevesinde Karadeniz gazının 2023 yılında piyasaya arz edilmesi planlanıyor. Bilhassa yerli gazımızın sisteme dahil edilmesiyle net ithalatçı ülke pozisyonundan çıkıp ihracatçı ülke statüsüne geçmiş olacağız. Başka taraftan Karadeniz gazının keşfinin ve çıkarılmasının uzun devirli kontratların sona erdiği bir vakte denk gelmesi de piyasamızın gelişimine katkı sunacak. Bu kapsamda piyasamızın gereksinimi olan altyapı yatırımları, mevzuat, yazılım, sistem geliştirme üzere çalışmalarını, sürecin tarafı olan kurum ve kuruluşlarımızın takviyesiyle süratlice tamamlamamız gerekiyor.

EPİAŞ bünyesinde kendi ürettiğimiz gazın da doğalgaz ticaretimize mevzu olmasını, VGP’de alış ve satış süreçlerinin yapılmasını ihtimal dahilinde görüyoruz. Karadeniz gazının çıkarılması ve sisteme dahil edilmesi ülkemizin makroekonomik istikrarlarını de etkileyecek. Bu kapsamda güçte dışa bağımlı olmamız sebebiyle oluşan cari açığımızın azalmasına önemli katkıları olacak.

Türkiye doğalgaz piyasası, sahip olduğu bu çeşitlilik ve kendi gazımızın da VGP’de alış satış süreçlerine dahil olmasıyla oluşacak yüksek süreç hacmi sonucunda güçlü bir referans fiyat oluşmasına imkan tanıyabilecek. Bu açıdan baktığımızda VGP’nin ülkemiz için bir dönüm noktası olduğunu söyleyebiliriz. VGP ülkemizi ticaret merkezi, öbür ismiyle hub olma gayesine bir adım daha yaklaştıracak.”

KONTRATLAR PİYASADA DAİMA TİCARET MANTIĞIYLA SÜREÇ GÖRECEK

VGP’deki fiyat kurgusuna ait ayrıntıları da paylaşan Tancan, VGP’nin mevzuat taslak çalışmaları etabında Güç Piyasası Düzenleme Kurumu, Boru Çizgileri ile Petrol Taşıma AŞ, piyasa iştirakçileri ve dal temsilcisi STK’lerle geniş iştirakli toplantılar yaptıklarını ve teorik bir formülle baz fiyat belirlemenin VGP için en uygun prosedür olacağına ait görüşün tüm paydaşlar tarafından kabul edildiğini anlattı.

Tancan, tekrar tüm paydaşların katkısıyla piyasa tabanlı bir formülasyonla baz fiyat hesabı oluşturulduğunu belirterek, VGP’deki fiyat kurgusunu şu biçimde açıkladı:

“Bu formüle nazaran VGP için baz fiyat hesabında STP, TTF, Henry Hub ve Brent petrol fiyatları aşikâr katsayılarla ağırlıklandırıldı. Hasebiyle hub endeksli bir fiyat kurgusu oluşturuldu. Bu kurgunun ne üzere bir yararı olacak diye baktığımızda, piyasa tabanlı fiyat tespiti daha gerçekçi bir fiyat iddiası ortaya çıkaracak. Böylelikle piyasamızın öngörülebilirliğine katkı sağlayacak ve yatırımcılar için ileriye yönelik olarak gerçeğe yakın fiyat sinyalleri oluşturacak.

Kontratlarımız hesaplanan bu baz fiyatla sürece açılacak ve asıl fiyat teslimat periyoduna kadar iştirakçilerimizin piyasamızda sunacakları teklifler ve gerçekleşen eşleşmelerle GGF olarak tabir ettiğimiz gösterge fiyatlarıyla oluşacak.

Piyasamız büsbütün şeffaf olarak çalışacak. Kontratlar piyasada daima ticaret mantığıyla süreç görecek.

Finansal periyotta kontratlar daima sürece açık olacak ve el değiştirebilecek. Böylelikle piyasada derinlik, likidite ve arbitraj imkanları piyasa iştirakçileri için artmış olacak.”

Bunları da beğenebilirsiniz