Rus petrolüne ambargo gelir mi?

Rusya’nın Ukrayna’ya düzenlediği taarruzda çatışmalar ağırlaşırken Moskova’yı geri adım atmaya zorlayacak tedbirler ortasında petrol ambargosu seçeneği giderek daha yüksek sesle tartışılıyor. Ambargoyu savunanlar, Ukrayna’da artan sivil vefatlar ve mülteci akınına işaret ederek Rusya’ya karşı en can acıtıcı sistemin petrol gelirlerinin kesilmesi olduğunu vurguluyor.

Lakin ambargonun başarısı, Avrupa ülkelerinin katılıp katılmayacağına bağlı. Başta Almanya olmak üzere Rusya’ya güç alanında büyük ölçüde bağımlı olan ülkeler şu kademede ambargoya yanaşmayacaklarının işaretini veriyor.

Pekala Avrupa ülkelerinin genelinde ambargoya yaklaşım nasıl, ABD tek başına hareket edebilir mi, gelişmeler süratle artan petrol fiyatlarına nasıl tesir eder?

Rus petrolüne ambargo konur mu?

Tüm dünyada olduğu üzere ABD’de de akaryakıt fiyatları baş döndürücü süratle yükseliyor. Ortalama fiyatlar 2008’den beri birinci sefer galon başına 4 doları buldu. ABD idaresinin üzerinde Rusya’ya ek yaptırımlar uygulanması için baskı artarken petrol ambargosu konusunda şimdi karar verilmedi.

ABD ve Avrupa ülkelerinin birlikte geniş çaplı bir petrol ambargosu uygulamaya koyma ihtimali şu an için sıkıntı görünüyor. Avrupa’nın en büyük iktisadı ve Rusya’nın güç alanındaki en büyük müşterisi pozisyonundaki Almanya bu bahiste tutumunu dün net bir formda muhakkak etti. Başbakan Olaf Scholz, Rusya’ya yönelik ambargo üzere bir planın şu an için gündemlerinde bulunmadığını açıkladı. Bu açıklamanın akabinde ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, ABD’nin bir küme müttefikle birlikte yalnız başına hareket edebileceği sinyali verdi.

ABD tek başına hareket eder mi?

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Rusya’dan petrol ithalatına yasak getirilmesi mümkünlüğünü lisana getirse de başka yandan fiyat istikrarını korumak ismine sevkiyatı teminata alma gerekliliğine de dikkat çekti.

Amerikan petrol sanayisi de yabancı güç kaynaklarına bağımlılığı azaltma gayesini paylaştığını ve bu gaye doğrultusunda Biden idaresi ve Kongre ile iş birliği yapacağını açıkladı. Petrol ve doğal gaz endüstrisinin en büyük lobi kümesi olan Amerikan Petrol Enstitüsü, Rusya ile bağların gevşetilmesi için, Rusya’dan ithalatın istekli olarak azaltılması üzere adımlar atıldığını bildirdi. ABD Güç Bakanlığının süreksiz datalarına nazaran Şubat ayının son haftasında Rus ham petrolü ithalatı sıfır noktasına düştü.

ABD ambargosu Rusya’nın canını acıtır mı?

ABD’nin tek başına Rus petrolüne ambargo koyması durumunda bunun Moskova’ya tesirinin minimum seviyede olacağı bedellendiriliyor. ABD, günde yaklaşık 100 bin varille Rus ham petrol ihracatında yalnızca yüzde 5’lik bir hisseye sahip. ABD’nin Rus petrol ve petrol eserleri ihracatındaki hissesi ise geçen yıl yüzde 8 dolayındaydı. ABD Rusya’dan doğal gaz ise hiç almıyor.

Ambargo durumunda ABD’nin Rus petrolü açığını Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden karşılaması mümkün. Tıpkı halde Rusya da ABD’ye sattığı petrolü Çin ya da Hindistan üzere alternatif alıcılara yönlendirebilir.

Norveç merkezli güç araştırmaları ve danışmanlık şirketi Rystad Energy’den Claudio Galimberti, Rusya’nın global pazardan dışlanması durumunda İran ve Venezuela üzere “haydut devletler”in petrol kaynağı olarak tekrar piyasaya davet edilebileceğini, bu tıp ek kaynakların fiyat istikrarına katkıda bulunabileceğini belirtiyor.

Hakikaten ABD’li üst seviye yetkililerden oluşan bir heyetin haftasonunda Venezuela’da Devlet Lideri Nicolas Maduro ile “enerji arzı güvenliği” dahil olmak üzere bir dizi mevzuyu görüştükleri açıklandı. Washington’ın Rus petrolüne alternatif kaynak arayışı çerçevesinde Venezuela’ya 2019’dan bu yana uyguladığı ambargoyu yine gözden geçirdiği belirtiliyor.

Ambargo fiyatları daha da yükseltir mi?

Bir ay evvel yaklaşık 90 dolar olan petrol varil fiyatı 120 dolar düzeylerine yükselmiş durumda. Alıcılar, yaptırımların yürürlüğe girmesi ve ellerindeki petrole müşteri bulamama dehşetiyle Rus petrolünden uzak duruyor. Shell şirketi bugün yaptığı açıklamada Rus petrol ve doğal gazı alımını durduracağını ve ülkedeki akaryakıt ve uçak yakıt istasyonlarını kapatacağını duyurdu.

Güç uzmanları, Batı’nın Rus petrolüne ambargo uygulaması ya da alıcıların Rus petrolünden uzak durmayı sürdürmesi durumunda ham petrol varil fiyatının 160, hatta 200 dolar düzeylerine ulaşabileceği ihtarında bulunuyor. Bu da ABD’de galon fiyatının 5 doları geçmesi manasına geliyor. Biden idaresinin orta seçimler öncesinde bu senaryonun gerçekleşmesini önlemek için elinden geleni yapacağı düşünülüyor.

Avrupa’nın doğal gaz bağımlılığı azaltılabilecek mi?

ABD’den farklı olarak Rus petrolü ve doğal gazına çok daha bağımlı durumdaki Avrupa ise ambargodan çok daha sert etkilenecek. Avrupa’da mesken ısıtma, elektrik ve sanayi kullanımında muhtaçlık duyulan doğal gazın yüzde 40’ı Rusya’dan ithal ediliyor. Petrolde ise bağımlılık yüzde 25 civarında. Avrupalı yetkililer rüzgar, güneş gücü, yeşil hidrojen üzere yenilenebilir güçlere giderek daha fazla yük verse de yeni güçlerin doğal gaz ve petrolün yerini alabilmesi vakit alacak bir süreç.

Rusya da bu bağımlılığın farkında. Başbakan Yardımcısı Aleksander Novak, Rusya’nın Kuzey Akım 1 boru çizgisiyle Avrupa’ya yapılan doğal gaz sevkiyatını durdurmak için “her türlü hakka sahip olduğunu” olduğunu belirtti. Almanya, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasının akabinde, inşası tamamlanan lakin faaliyete geçirilmeyen Kuzey Akım 2’nin lisans sürecini durdurmuş ve bu adım Rusya’da rahatsızlık yaratmıştı.

Uzmanlar doğal gazın telafisinin petrole nazaran çok daha güç olduğuna dikkat çekiyor. Rusya’ya petrol ambargosu durumunda başka ülkelerin üretimi artırıp petrolü Avrupa’ya sevketme imkanı mevcut. Lakin Rus doğal gazının yerini kısa vadede doldurabilmek çok daha sıkıntı. Rusya’nın Avrupa’ya gönderdiği doğal gazın büyük kısmı boru çizgileri üzerinden taşınıyor. Bu doğal gazın yerini doldurabilmek için Avrupa’nın büyük ölçülerde sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal etmesi gerekiyor. Lakin Avrupa’da mevcut LNG terminallerinin ve gazı limandan iç kısımlara taşıyacak çizgilerin sayısı kâfi değil. Ocak ayında Amerikan LNG ihracatının üçte biri Avrupa’ya yapıldı. ABD’li petrol ve doğal gaz üreticilerinin üretimi artırıp ihracat kapasitelerini yükseltebilmeleri içinse milyarlarca dolarlık yatırım ve yıllar alacak bir süreç gerekiyor.

AP/BK,SSB

© Deutsche Welle Türkçe

Bunları da beğenebilirsiniz