Planlı teşvikle Türkiye tarımda terminal ülke olur

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) öncülüğünde DÜNYA, 81 vilayetteki oda ve borsa liderleriyle iktisadın nabzını tutuyor. “Başkanlar Konuşuyor” söyleşi dizisinde Ankara iktisadı ile birlikte tarım siyasetleri ele alındı. Ankara Ticaret Borsası Lideri Faik Yavuz DÜNYA’nın sorularını yanıtlayarak, tekliflerinden bahsetti.

“Türkiye tarımda kendi kendine yetmesin, tüm dünyaya üretim yapsın”

Faik Yavuz / Ankara Ticaret Borsası Lideri

Tarımda yine yapılanma ve planlamaya muhtaçlık var. Tarımı düzgün planlayamazsanız; bazen fiyatlar tavan yapıyor, bazen de taban yapıyor. Üretenler ziyan edince piyasadan çekiliyor. Israrla şunu söylüyoruz. Evvel planlama yapmamız lazım tarımda; neyi nerede ne kadar üreteceğiz. Tarımda bir eseri üretmek çok sıkıntı değil. En fazla 2 yılda eserin destinasyonunu da değiştirebilirsiniz, eserin çeşidini de değiştirebilirsiniz. Şayet pazarlamıyorsanız ürettiğiniz eserin bence bir bedeli yok. Tarımdaki girdilerin çok yüksek olması konusuna gelirsek;

Dünyada tarımda emtia fiyatlarının artışlarının en büyük nedenlerinden biri, Çin, Hindistan süratli eser çekmesi… Hindistan ve Çin’de 200-300 milyon kişi sınıf atladı. Evvelce pirinç lapası yerken, şu an spesiyal eserler istiyorlar. Avrasya ülkelerinin buğdaylarını biz alırdık, şu an Çin kapattı. Girdiler, gübre ile başlıyor, mazotla devam ediyor, personellik, ilaç bunların hepsi maliyeti artırıcı temel ögeler. Bitkisel üretimde toprak, su, güneş lazım. Güneş ve toprak Türkiye’de var. Lakin yağmur alma kapasitemiz Avrupa’ya nazaran düşük. Bunun için susuz tarıma geçmemiz gerekiyor. Maliyetleri düşüreceksek, ünitede verimliliği artırmamız lazım. Bir dekar yerde 300 kilo buğday alıyoruz lakin Avrupa 750 kilo alıyorsa demek ki onların maliyeti bizim yüzde 50’miz kadar… Sonra çiftçimiz ziyan edip, çekiliyor. Finansman sorunu var. Finansman transferi yapmak gerek geride kalıyoruz diye düşünüyorum.

Tarımın 1938’den beri desteklenir. Lakin 2021 oldu; soruyoruz çiftçi ‘zarar ettim’ diyor, devlet ‘ben çok para verdim’ diyor, tüketici de ‘ben değerliye eser yiyorum’ diyor. O vakit bir yanlışlık var. Destekleme siyasetini yine masaya yatırmamız lazım. Dayanak her vakit nakit para vererek olmayabilir. Temelde verimli üretim modeli yatıyor. Ben olsam Türkiye’yi 8-10 bölgeye ayırırım. Nerede, ne yetiştirilecek karar verilir. Doğu Anadolu’da bitkisel üretim yapamazsınız. Ne yaparsanız yapın alacağınız üretim 180 kilo… Hükümet 3 lira da verse 5 lira da çiftçi ziyan eder. Orası hayvancılığa yatkınsa onu teşvik edersiniz. Tarıma 22 milyar TL dayanak Avrupa ve Amerika’dan düşük olsa da Türkiye koşullarında uygun para. Hakikat kullanmak gerekiyor.

Bu yıl Doğu Anadolu bölgesinin kalkınmasına yatırım yaparım. Yaylalarını suyu elektriğini götürürüm. Düşük faizli 20-30 yıl vadeli aile kaç tane hayvanla yönetim edecekse o denli kredi veririm. Sonra Güneydoğu, sonra Doğu Karadeniz, İç Anadolu derken 8-10 yılda tarım altyapısını oluştururum. Havza projelerini tam uygulayamadık. İç Anadolu’da hangi çeşit buğdayın verimli olacağını belirlerim, buna takviye veriyorum, sen öteki bir şey ekeceksen ben ona takviye vermiyorum’ biçiminde yapmalı.

Singapur, Dubai üzere terminal ülke olabiliriz

Amacına uygun ve proje kapsamında yapmalıyız. Güzel planlanırsa Türkiye merkez ülke olur. Kuzeyimizdeki Romanya, Ukrayna, Bulgaristan, Gürcistan üzere ülkeler var. Bunlar, azamî randımana ulaşmamış potansiyel var. Güneyimizde de İran, Irak, Suudi Arabistan, Körfez ülkeleri, Mısır var. Kuzeydeki ülkelere üretim yaptırıp eserlerin, Karadeniz’de lisanslı depolar kurarak güneydeki ülkelere satılmasını sağlayabiliriz. Singapur, Dubai üzere terminal ülke olabiliriz. Bence Türkiye kendi kendine yetmemeli, Türkiye komşularına, dünyaya üretim yapmalı. Tropikal meyveler yemiyorduk. Bunlar Türkiye’ye gelince kendimize yetmeyen ülke olduk. Âlâ terminal ülke olma yolunda ilerlemeliyiz, kuzeydeki potansiyel eserlerini takviyeler burada kullanılmalı.

Doğan buzağımızın yarısı sıhhat probleminden ölmese, hayvan problemimiz kalmaz

Hayvancılığın temelde 5 tane sorunu var. Birincisi ölçek sorunu; aile işletmelerinde ölçek sorunu düzeltmemiz lazım. Hayvan sayısı fikir gereğince ilgi alakayı gösteremiyoruz. Gelir düzeyi üreticiyi doyurmuyorsa. İkincisi sıhhat sorunu var. Hayvancılık için çok değerli bir coğrafyaya sahibiz. Lakin buzağı sıhhati konusunda sınıfta kaldık. Eski Tarım Bakanımız Ahmet Eşref Fakıbaba çok değerli bir istatistik açıklamıştı. Bir yılda doğan 750 bin buzağımız yetersiz şartlardan ötürü ölüyor. Doğan hayvanların yarısı dişi yarısı erkektir. Sonra gidip 500 bin hayvan ithal ediyoruz. Yani doğan hayvanımızın yarısı ölüyor. Bunlar ölmese Türkiye’nin buzağı sorunu kalmaz. Sıhhat problemleri en temel problemlerin başında geliyor. Irk problemimizi güzelleştirdik, yüzde 20-25’lik bir şey kaldı.

Bir de yem sorunu var. Yem fiyatlarını indirsek, yüzde 25-30 daha ucuz et yiyebiliriz. Karma yeme tartı veriyoruz oysa bizim mera alanlarına muhtaçlığımız var. Türkiye, 46 milyon hektar mera alanında 11 milyon mera alanına düşmüş. Meraları 3-4 yılda alamıyorsunuz ve hayvan başı 3-4 metrekare yer tahsis ediliyor. Memleketimizin klâsik eti küçükbaştır. Evvelce sığır ikinci kalite et, küçükbaş birinci kalite et idi. Küçükbaş etini, kolesterol gerekçesiyle gözden düşürdüler. Gençleri köydeki tutamıyoruz. Kent hayatını istiyor. Sürü yöneticisi olsa 4 bin – 4 bin 500 maaş alacakken, kentte 2 bin 800 liraya güvenlik oluyor. Zira köyde toplumsal yaşantı alanları yok.

Türkiye’nin birinci hububat laboratuvarını kurduk

Tüm altyapı hizmetlerimizi, iki ana dalda son teknoloji kullanarak oluşturduk. Birincisi hayvancılık, ikincisi hububat ve bakliyat dalı… Bununla ilgili canlı hayvan borsasından, et borsasına kadar soğuk zincir içinde bu oluşumu gerçekleştirdik ve şu an süreç görüyor. Hububat ve bakliyatta da lisanslı depomuzu yaptık. Lisanslı depomuzdan sonra son satış salonlarımızı geliştirdik. Türkiye’nin birinci hububat laboratuvarını kurduk. Milletlerarası akredite edilmiş laboratuvar olarak 4-5 yıldır hizmet veriyor. Koçhisar’da bitkisel üretimle ilgili büyük bir potansiyel var. Arpa, buğday son vakitlerde soğan ve kimyon üzere eserler çok süratli büyüyor. Satış salonları kurduk.

Bunları da beğenebilirsiniz