ODE Yalıtım Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan: Aklımın zekatını veriyorum

Şirketin kurucusu olmasa bile ODE’nin her yıl üretimde büyüyen, 6 kıtaya ihracat gerçekleştiren bir firma olmasının gerisindeki isim Orhan Turan. İki arkadaşının kurduğu ve onların soyadının birleşimi olan ODE’yi devraldıktan sonra, kesimin en büyüğü pozisyonuna getirme öyküsünü dinledik bu hafta Orhan Turan’dan. Bu başarıda eşinin katkısının hakkını da teslim eden Turan, “ODE bugün kesiminin en büyüğü pozisyonunda. O manada bu topraklara da borcumuz var. Bu nedenle 30 yıldır sivil toplum kuruluşlarında çalışıyorum. Tabir caizse aklımın zekatını veriyorum” diyor.

● Orhan Beyefendi, iş hayatına nasıl atıldınız?

1981 Yıldız Teknik Üniversitesi mezunuyum. Makine mühendisiyim. Bu sene iş hayatında 40 yılı doldurdum. Birinci mezun olduğum vakit çabucak iş bulamadım. Babam ticaretle uğraşıyordu. Durumumuz da berbat değildi. Bu nedenle ben de işletme mastırı yapmaya karar verdim. Marmara Üniversitesi’nde işletme mastarına başladım. Oradan bir arkadaşım “Bizde makine mühendisi arıyorlar, müracaat etsene” dedi.

İşyeri Tuzla’daydı. 1981 yılındaki ulaşımı düşünün. Kurtuluş’ta oturuyordum. Mesai 7:30’da başlıyor, sabah 5:30’da kalkıyordum. Merhum babam bana kahvaltı hazırlıyordu. 06:00’da konuttan çıkıyordum. Sokakta yalnızca çöpçüler ve köpekler oluyordu. Elmadağ’a kadar yürüyordum vakit kaybetmemek için. Elmadağ’dan otobüse binip Mecidiyeköy’e gidiyordum. Mecidiyeköy’den inip Kadıköy’e, oradan da servise biniyordum. Şayet servisi kaçırırsam Haydarpaşa’ya yürüyüp oradan trenle gidiyordum. Akşam 17:00’da bitiyordu mesai. Altunizade’de inip otobüse biniyordum. Oradan yüksek lisansa gidiyordum. Hafta sonu da teknik İngilizce kursuna gidiyordum. Bu tempoyla 1,5 sene geçti. O vakit hatırlıyorum komşular anneme, “Paraya mı gereksiniminiz var? Çocuğu niçin bu kadar yoruyorsunuz? Nedir derdiniz?” diyorlarmış.

Çalıştığım yer Enka idi, orada çelik konstrüksiyon işleri yapıyorduk. Sonra asteğmen oldum. Tekrar Tuzla’daydım. Meslek kurası çektim ve hayatım değişti. Eskişehir’de hava kuvvetlerinde denetim mühendisi olarak vazife yaptım. Müteahhitleri görünce ‘ben de yaparım’ dedim.

ŞİRKETİN İSMİ İKİ KURUCUNUN SOYADINDAN GELİYOR

● Buradan sonra ODE macerası başlıyor sanırım.

Evet, işten iki arkadaşım o vakit Laleli’de bir şirket kurmuşlardı. En fazla 20 metrekare bir ofisimiz vardı. Terhisten sonra ben de onlara katıldım. Bir tane masamız vardı. Üç ortaktık. İki arkadaş elektrik mühendisi, ben makine mühendisiyim. Kim erken gelirse o otururdu. Genelde ben oturamıyordum. Daha erken gelen arkadaşım vardı. Orada taahhüt işleri yapmaya başladık. Isıtma, soğutma, klima vs. her türlü işi yapıyorduk. Makarna ihalesine bile girdik. O vakitler da Dünya Gazetesi’ni okuyordum. Aboneydik. İhale ilanlarını takip ediyordum. SGK vb. devlet kurumlarının işlerini alıyorduk. Boya badana işi vs. Sonra dedik ki bir de mağaza açalım. Beşiktaş’ta mağaza açtık. Ustalar ile ortak olduk. Yüzde 25’ten dört ortak. Sonra bir arkadaşımız dedi ki “Ben bu taahhüt işlerinden bir şey anlamıyorum. Maaşı aşikâr olan bir işe gireceğim.” Ayrıldı ve alanında çok düzgün noktaya geldi. Sonra öbür ortağımız “Ya sen al ya da ben alayım şirketi” dedi. Ben aldım, senet verdim, neyse onları ödedik. 1988 yılının 1 Ocak günü şirket büsbütün bana geçti. Kurucu iki ortağımızın soyadları Oğuz ve Demirci. ODE oradan geliyor. Herkes benden geliyor sanıyor, lakin ben kurmadım ODE’yi.

● Nasıl büyüttünüz işleri?

Masaya tek başıma oturunca yalıtım işine odaklanmaya karar verdim. Türkiye’de o vakit 2-3 firma vardı yalıtım kesiminde. Onların bayiliğini aldım. Hatta ikinci sene de birinci üçe girdim. Rekabeti gördüm. Teknik yanımı kullanarak fark yaratabileceğimi gördüm. Gücün geleceğini, güç verimliliğinin değerini gördüm.

ODE’NİN BUGÜNE GELMESİNDE SEHER HANIM’IN BÜYÜK KATKISI VAR

Taahhüt ve ticaret işlerine devam ediyorduk. Sonra dedik ki diğer ne yapabiliriz. Türkiye’de yeni yeni oteller, tatil köyleri inşa ediliyordu. Türkiye’ye onların eserlerini getirelim dedik. O denli başladık. Eşim o vakit diğer bir şirkette çalışıyordu. Mali işler müdürüydü. O da bize geldi. Bizim mali işlerle ilgilenmeye başladı. O günden beri de mali işlerimiz ona emanet lakin şu anda profesyonel arkadaşlarımız süreci yönetiyor. Seher Hanım da İdare Heyeti Lider Yardımcısı olarak misyonuna devam ediyor. Hiçbir vakit ön planda durmak istemedi lakin ODE’nin bugüne gelmesinde Seher Hanım’ın çok büyük katkıları vardır. 90’da ithalata başladık. İthalatla birlikte marjlarımız yükselmeye başladı. Makul bir sermaye birikimine ulaşınca ithal ettiğimiz eserleri üretmeye başladık ve 96’dan itibaren de üretimde büyüdük. Daha sonra ticaret eserlerini bıraktık. Kendi üretimlerimizi ön plana çıkardık. Şu anda ciromuzun yüzde 99’u kendi eserlerimiz. 96’dan bugüne kadar da daima üretimde büyüyoruz. Bugün 6 kıtada 75’in üzerinde ülkeye ihracat yapıyoruz.

“FIRINI YAKTINIZ MI 365 GÜN ÜRETMENİZ LAZIM”

● 2000’li yıllar nasıl geçti sizin için?

2001’e kadar yüzde 100 özkaynakla büyüdük. Hiç kredi kullanmadık. 2001’deki şubat kriziyle bir arada kurlar fırlayınca kredi ile tanıştık. Zira o vakit yatırım yapıyorduk. Değişiktir benim daima yatırım yaptığım periyotlar kriz oluyor. 2001’de 5-6 milyon dolarlık yatırım yapıyordum. 2008’de 40 milyon dolarlık yatırım yaptım. Global kriz oldu. Daha büyük yatırım yaptığım için herhalde. Bazen soruyorlar “Yatırım yapıyor musun?” diye. (Gülüyor) Şu anda da yatırım sürecindeyiz.

2001’de finansmanı netleşmemiş hiçbir projeye başlamamam gerektiğini öğrendim. Bugün artık daha rahat planlama yapabiliyoruz, şu kadarı özkaynak olacak, bu kadar kredi kullanacağız vs. Lakin aileden endüstrici değilim. Kendi dinamiklerimizle öğrendik bu işleri. 2001’den sonra çeşitli sebeplerle Türkiye’de inşaat dalı önemli bir büyüme ivmesi yaşadı. Biz de her yıl yüzde 30 civarında büyüdük. Güçlü olduğumuz bir periyotta de camyünü (ısı ve ses yalıtım malzemesi) yatırımına girmek istedik. Bankalar kredi vermekte tereddüt edince biz de teşebbüs sermayesi fonlarıyla görüşmeye başladık ve İş Teşebbüs Sermayesi ile ortak olduk. 2017 Temmuzunda 4,5 yıl iştirak yaptıktan sonra hisseyi tekrar geri aldık. Bu ortada ODE lig atladı.

Lehman Brothers 2008 Eylülünde iflas etti. Biz 20 gün sonra fırını yaktık. Bana dediler ki “Yakmayalım. Önümüz kış. En azından Mart’ı bekleyelim.” Cam işinde fırını yaktınız mı 365 gün üretmeniz ve satmanız lazım. 29 Ekim’de birinci malı çıkardık. O tarihi hedefl emiştik. Üretime geçtik lakin önümüz kıştı. Yalıtım materyalleri daha çok yazın inşaatların arttığı devirde satılıyor. Satış, üretim ve ihracat gruplarımız mevzuya hakim değildi. Ne yapacağız, ne edeceğiz? Proses durmuyor. En az yüzde 50 üretmemiz ve satmamız gerekiyor. Yaklaşık altı ay salonda uyudum ben. Saçlarım daha koyuydu o vakit.

Camyünü üretiminde 11 ay sonra yüzde 100 kapasiteye geldik. Bayramda bile vakit kaybolmasın diye yurt dışına gidiyordum ki

müşteri ziyaret edeyim. Çalışma arkadaşlarım da çok büyük özveride bulundular.

“BU TOPLUMA BORCUMU ÖDEMEM GEREKİYOR”

● İş Teşebbüs ile ortaklığınıza dair neler söyleyebilirsiniz?

ODE için bir dönüm noktasıydı. Yani teşebbüs sermayesinin bize gelmesiyle kurumsallaşma yolunda değerli bir evreyi geçtik. Dört buçuk yıl paydaşlıktan sonra onların payını almak isteyen öbür firmalar geldi. Sonra anlaştık. Ben hisselerimi geri aldım. O süreçte doğal vakit zaman tatlı tansiyonlar de yaşadık. Teşebbüs sermayesiyle girişimcinin farkı şu: Teşebbüs sermayesi kısa vadeli düşünür. Teşebbüsçü ise orta ve uzun vadeli düşünmek zorunda. Lakin İş Teşebbüs ile olan paydaşlıktan genel olarak çok şey kazandık, birçok şey öğrendik.

Bir şirket yeterli yönetilirse, şirketin kesiminin geleceği varsa, bilançosu şeffaf ise yatırımcı bulma sorunu olmaz. Milletlerarası yatırımcı da gelir, yerli de. ODE bugün yüzde 100 Türk sermayeli, bölümünün de en büyüğü pozisyonunda.

O manada bu topraklara da borcumuz var. Yani ben ilkokul, ortaokul, lise, üniversite, hepsini devlet okulunda okudum. Devlet beni bu noktaya taşıdıysa bu topluma borcumu ödemem gerekiyor. Bu nedenle 30 yıldır sivil toplum kuruluşlarında çalışıyorum. Tabir caizse aklımın zekatını veriyorum.

“Bütün cep telefonlarını toplayın”

Çalışma arkadaşlarınızla unutamadığınız bir anınızı dinleyebilir miyiz?

2018’in Ağustos ayında Eskişehir’de altı aylık kurum değerlendirmesi yapıyorduk. Beyaz yaka bütün grup oradaydı. Sert kur hareketlerinin olduğu gündü. Herkes daima cep telefonuna bakıyor, dolar şu kadar oldu bu kadar oldu diyordu. Herkesin konsantrasyonu bozulunca, dedim ki “Arkadaşlar bir çanta getirin. Bütün cep telefonlarını toplayın.” Telefonları topladık ve toplantımıza o denli devam ettik.

Daha sonra İstanbul’a döndük. Arkadaşlarla gece 11’de bir telekonferans yaptık. En berbatı belirsizlikti. Bayilere satışı durdurmama kararı aldık. Teslimatlarımızı yapalım ve kendimizi emniyetli tarafta bırakarak fiyat da verelim, dedik. 2018 Ağustosundan sonra bayi sayımız arttı.

Bunları da beğenebilirsiniz