Merkez’den kısa vadeli borç istatistiklerine revizyon

Merkez Bankası kısa vadeli dış borç istatistiklerinde revizyon yapıyor. 19 Ağustos’ta açıklanacak yeni datalarda en kıymetli değişim vadeli dış ticaret süreçleri kaynaklı ihracat alacakları ve ithalat borçlarının firmalardan direkt raporlama yoluyla derlenmesi olacak. Bu değişim Türkiye’nin brüt dış borcu, milletlerarası yatırım konumu, firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri ile ödemeler istikrarı istatistiklerinin de değişimine yol açacak. Uzmanlar revizyon sonrası kısa vadeli borcun daha düşük rezervlerin ise daha yeteri görüneceğini belirtiyor.

Merkez Bankası Lideri Şahap Kavcıoğlu, geçen hafta düzenlediği yılın üçüncü Enflasyon Raporu sunumunda revizyona ait bilgi verdi. Kavcıoğlu’nun verdiği bilgiye nazaran memleketler arası standartlarda yapılan güncellemelere ahenk ve yeni dataya erişim kapsamında, kimi temel istatistiklerde revizyon planlanıyor. Bu revizyonla, kısa vadeli dış borç istatistikleri başta olmak üzere, Türkiye’nin brüt dış borcu, memleketler arası yatırım konumu, firmaların döviz varlık ve yükümlülükleri ile ödemeler istikrarı istatistiklerindeki muhtemel yanlılıkların düzeltilmesini amaçlanıyor.

Kavcıoğlu, “Revizyon kapsamında yapılan en değerli geliştirme, vadeli dış ticaret süreçleri kaynaklı ihracat alacakları ve ithalat borçlarının firmalardan direkt raporlama yoluyla derlenmesi olacak. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, özellikle gerçek dalın dış finansman gereksinimine yönelik daha gerçekçi değerlendirmeler yapılabilmesine katkı sağlayacak. Memleketler arası kuruluşlardan da teknik dayanak alarak yürüttüğümüz çalışmanın sonuçlarını 19 Ağustos’ta yayınlayacağımız kısa vadeli dış borç istatistikleri ile birlikte kamuoyuyla paylaşmayı planlıyoruz” diye konuştu.

Yanlılıkların giderilmesi amaçlanıyor

Enflasyon Raporu’nda bahse ait özel bir kutu ayrıldı. Çeşitli kaynaklardan derlenen kısa vadeli dış borç istatistiklerinde milletlerarası standartlarda yapılan güncellemelerin, yeni data setlerine erişim, data paylaşım teknolojilerindeki gelişim üzere nedenlerle yanlılıklar vakitle tespit edilebildiğine dikkat çekilen kutuda, memleketler arası standartlara ve istatistiklerin revizyon siyasetine uygun olarak kelam konusu istatistiklerin güncellemeye tabi tutulabildiği yer aldı. Merkez Bankası bu kapsamda, enstrümanlar bazında mümkün yanlılıklar tespit edildiğini kaydetti.

Tahlilde yer alan bilgilere nazaran yanlılık tespit edilen ticari kredi yükümlülükleri ithalat borçları ile peşin ihracat ve prefinansmandan oluşuyor. İthalat borçları, ithalatçıların yurtdışındaki satıcı firmalardan direkt sağladığı, malın/hizmetin bedelinin vadeli olarak ödendiği krediler olurken peşin ihracat ve prefinansman ise mal bedelinin avans halinde ve peşin olarak ithalatçıdan sağlanması ve ihracatın gerçekleştirilerek yükümlülüğün yerine getirilmesi olarak tanımlanıyor.

İthalat borçlarında dikkat cazibeli artış

İthalat ile ithalat borçlarının seyri ihracat alacakları ve ihracat alakası de dikkate alınarak incelendiğinde, ithalat borçlarında dikkat cazip artış gözleniyor. Türkiye’nin ithalatı ve vadeli ithalatında yapısal bir değişiklik olmadığı değerlendirildiğinde, bu artışın nedenlerinin ayrıntılı incelenmesine gereksinim olduğunu vurgulayan Merkez Bankası tahlilinde “Ülkelerin ticari kredi yükümlülüklerine bakıldığında da, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ‘İthalat Borçları/İthalat’ oranlarının ortalama ve medyan bedellerine kıyasla, Türkiye’nin oranının görece yüksek olduğu görülmektedir” denildi.

2020’de TÜİK işbirliğinde çalışma başlatıldı

Başka ülkelere nazaran Türkiye’nin ithalat borçlarının görece yüksek olması muhtemel bir yanlılığa işaret ettiği kaydedilen tahlilde hesaplamada kullanılan mevcut data kaynaklarının ve hesaplama metodunun gözden geçirilerek milletlerarası standartlara ahengin artırılması gerektiği vurgulandı. Bu maksatla, 2020 yılında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Türkiye İstatistik Kurumu iş birliğinde, birçok ülkede yaygın olarak kullanılan direkt raporlama tekniği ile firma düzeyinde bilgi derlenmesine yönelik bir çalışma başlatıldığı bilgisi verildi. Detaylara nazaran çalışma ile çeyreklik periyotlar prestijiyle toplam vadeli ithalatın ve ihracatın en az yüzde seksenini temsil eden firmalardan ticari alacak ve borçlarını yurtiçi – yurtdışı ayrımında, yabancı para kompozisyonlarını da içerek formda raporlamaları talep edildi.

Mevduatlarda vade ayrımı

TCMB nezdindeki mevduat ve depo bakiyeleri, yurtdışında yerleşik vatandaşların hesapları ile öteki merkez bankalarıyla yapılan swap mutabakatlarından doğan yükümlülükler ve yurtdışı bankalarca TCMB nezdinde açılan depo hesaplarını gösteriyor ve tamamı kısa vadeli. Bankalar nezdindeki mevduat dataları ise yurtdışında yerleşik gerçek ve hukukî bireylerin yurt içinde yerleşik bankalardaki döviz ve TL mevduatlarından oluşuyor ve o da kısa vadeli. Lakin, mevduat yükümlülükleri için banka mizan bilgilerinde vadeye nazaran ayrım yok. Mevduat kalemlerinin kısa ve uzun vadeli olarak ayrıştırılması halinde uzun vadeli mevduat KVDB kapsamında olmayacak.

Bankalara tesiri olabilir

Bankalar ve başka bölümler tarafından yurtdışından sağlanan kredilerin data kaynağı, TCMB tarafından aylık olarak derlenen yurtdışı kredilerden oluşuyor ve kısa -uzun vade ayrımı yapılabiliyor. Milletlerarası metodolojide bankaların yabancılardan repo yoluyla sağladığı kaynakların da kredi yükümlülüğü olarak gösterilmesi öneriliyor. Yabancılarla menkul değerler üzerinden yapılan repo süreçleri için kelam konusu uyarlamanın yapılması durumunda, bankaların kısa vadeli kredi stokunda artış beklenebilir.

Bunları da beğenebilirsiniz