Merkez, Nasreddin Hoca misali…

Güldağ: Merkez Bankası faizde bir değişiklik yapmadı, 19’da sabit tuttu. enflasyondaki üst istikametli hareket nedeniyle, bu Para Siyaseti Şurası toplantısında daha ‘şahin’ ileti verebilir beklentisi vardı. Gördüğümüz o da olmadı. ‘Sıkı duruş’ sözü korunuyor. Ancak ‘yıl sonuna kadar faiz indirimi yapılmayacağı’ yahut ‘gerekirse ilave sıkılaştırma yapılacağı’ istikametinde beklenti lisana getirenler vardı. O bildiri gelmedi. Bilakis faiz indirimi kapısı da açık tuttuldu bana nazaran…

Ağaoğlu: Ben fazla bir şey beklemiyordum. Bunu pas geçeriz ağustos, eylül aylarında lakin faiz indirimini konuşabiliriz noktasına gelmiştim.

Güldağ: Geçen hafta yıl sonuna kadar hayal olabilir dedik hatırlarsan…

Ağaoğlu: Tam onu diyordum. Hatta doğrusunu isterseniz ben bu sene Merkez Bankası’nın faiz indirmesi talihinin zorlanmaya başladığını düşünen tarafa geçtim diyecektim.

Güldağ: Neden o denli?

Ağaoğlu: Zira artırılması gereken bir ortamda hala daha masada siz faizde indirim tarafında duruyorsanız, bunu yönetmek çok sıkıntı olur. Zira piyasa bu kestirim edilemezlik ortamında ‘ne vakit başım belaya girecek’ diye düşünecektir. Bir öngörülemezlik ortamında sürpriz biçimde bu türlü bir yanılgı olursa ‘ben bunu savuşturabilir miyim, savuşturamaz mıyım’ diyerek çok temkinli davranacaktır. Gerçekten o denli davranmaya da devam ediyor.

Güldağ: Alışılmış bu fiyatlamaları da önemli biçimde etkiliyor…

Ağaoğlu: O denli… Borsa bir türlü çıkamıyor. Bir türlü çıkamayan borsa diyorum zira şöyle bir karşılaştırın, en ucuz borsa durumuna gelmiş durumdayız. Bir arkadaşımın yorumuna nazaran fiyat/kazanç oranı bakımından Pakistan’dan da daha düşük hale gelerek, birinci sıraya yükselmişiz.

‘Çıkmayan Borsa’yı neler huzursuz ediyor?

Güldağ: Sevinilecek haber değil…

Ağaoğlu: Sonuçta belirsizliğin getirdiği olumsuz fiyatlamalar… Öngörülebilirlikten kasıt da şu: Sürprizler evvelce daima Merkez’den yapılırdı. Lakin artık merkez bankaları neredeyse piyasaları takip eder hale geldi. Ki bunun en hoş örneği Fed. Ancak şu anda görüldüğü kadarıyla bizim Merkez Bankamız birinci fırsatta faiz indirmeyi kerterizlemiş. Birinci fırsatta yapılacak iş faiz indirimiymiş üzere görünüyor. Doğrusunu istersen bu borsa dahil, bütün piyasayı huzursuz eden bir durum.

Güldağ: Lakin kur tarafından bir oynama olmadı. İşaret de vermedi…

Ağaoğlu: Evet kur tarafında çabucak hemen hiçbir şey olmadı. Faizlerin yüksek kalmaya devam edeceği beklentisi aslında kurdaki üst taraflı baskıyı azalttı. Şu anda net bir müdahale olmaksızın, rastgele bir telaffuz değişikliği olmaksızın kurun daima üste giden, TL’nin daima paha kaybettiği bir periyot yavaş yavaş faizin beklenenden daha uzun müddet istikrarlı bir biçimde üstte kalacağı niyeti hakim.

Güldağ: Ya aşağı tarafta? Zira o istikamette de beklentiler var…

Ağaoğlu: Onu da pek ihtimal dahilinde beklemiyorum. Benim daha evvelki varsayımım yıl sonu 8.65’ti.

Güldağ: Artık ne oldu?

Ağaoğlu: Tıpkı kaldı. Faizde rastgele bir indirime gidilmediği durumunda yılı 8.65 düzeylerinde kapatırız.

Güldağ: Zira, ‘Merkez neden faiz artırmadı’ diye sorgulayanlar var. Dövizin yüksek kalmasının faturası daima döviz borcu olanlara ve alışılmış dar gelirlilere çıkıyor’ deniliyor. Faiz yıl sonuna kadar değişmeyecekse…

Merkez Bankası’nın yapacağı pek bir şey yok

Ağaoğlu: Değişmeyeceği ihtimalinin arttığını görüyorum. Ağustos, eylül üzere faiz değişikliği yapmadan geçilecek olursa 19 faizi yıl sonuna kadar koruruz.

Güldağ: Baktım, Merkez Bankası kararı sonrasında, hem içeride hem de dışarıda aklına fikrine, varsayımlarına sağlam analistler, yıl sonuna kadar 100 baz puan indirim beklentilerini tekrarladılar. Hatta bazıları ekim-kasım tarihlemesi yapıyor siyaset faizi indirimi için. Fakat doğrusu ben de enflasyondaki gidişata bakınca güç görüyorum. Ayrıyeten yeri gelmişken söyleyeyim; ‘faiz indirimi kapısını açık bıraktı’ derken, Para Siyaseti Konseyi’nin metnine yeni giren bir söze dikkat çekmek isterim: “…ihracattaki güçlü artış eğilimi ve aşılamadaki kuvvetli ivmenin turizm faaliyetlerini canlandırmasıyla yılın geri kalanında cari süreçler hesabının fazla vermesi beklenmektedir.” Gelişmeler bu istikamette olursa, Merkez bunu indirim tarafında kendine bir yer olarak alabilir. Kaldı ki, kimi gelişmeler bu tarafta. İhracat nitekim düzgün gidiyor. Siparişler devam ediyor. Turizmde de 20 milyar dolar gelir beklentisi telaff uz ediliyor.

Ağaoğlu: Turizm gelirlerinde harikulâde bir gelişme yaşanırsa, virüste ‘dördüncü dalga’ işin içine girmezse sahiden beğenilen bir sürpriz de olabilir. Hem büyürken hem de cari fazla veriyor olmak Türkiye iktisadına bir moral de verebilir. Lakin şu anda azalıyor olmakla birlikte cari açık veriyoruz. Yıllık olarak 30 milyar dolar civarında…

Güldağ: Yanlışsız kelama ne denir? Ayrıyeten Merkez Bankası, faizle ilgili karar alırken geçmiş enflasyonu değil, enflasyonun kısa vadede izleyeceği patika iddiasına nazaran belirler. Lakin işte orada işler sarpa sardı bana nazaran. Görünüm düzelmiyor tersine bozuluyor. Haziranda aylık bazda mayısın iki katı gelir demiştik, o denli oldu. Alaattin Aktaş hesaplamış, haziranın son günü yapılan doğalgaz, elektrik ve LPG’deki fiyat ayarlamaları temmuz enflasyonuna en az 0.80 üst istikametli tesir yapacak. En az diyorum zira bunun bir de dolaylı tesirleri var. 1.5 puan olsa temmuz enflasyonu yıllık yüzde 19’u buluyoruz zati. Yani gerçek faiz de bitiyor.

Ağaoğlu: Orada Merkez’in yapacağı çok fazla bir şey yok.

Güldağ: Var olağan lakin asıl adımın siyasetten gelmesi bekleniyor. Ayrıyeten geçen hafta da bütünlüklü bir program muhtaçlığını vurgulamıştık.

Ağaoğlu: Artık biz Nasrettin Hoca misali ektik, dikenleri bekleyeceğiz. Şu anda turizm o bahisteki süratli büyüyen dikenimiz. Bilhassa charter uçuşlarına bakıyorum, dişe gelir olmamakla birlikte olumlu gelişmeler var. Aşılanma da 18 yaşın altına kadar indi. Bence bizim açımızdan olumlu haberler. Ancak altı ayda turizm sayesinde toparlayacağız dediğimiz vakit iki şey söyleyeyim. Bir, vakit daralıyor, dönem bitecek. Ona çok fazla yapacak bir şey yok. Öbür taraftan da petrol fiyatları 76.5 dolarlarda. 80 dolara kaldı 3.5 dolar.

Gaziantep ihracatta 10 milyar dolara koşuyor

Güldağ: Petrol tarafına gelelim lakin turizm ile ilgili bir şey tabir edeyim. Dal temsilcileri, bu sene dönemin uzayabileceği kanaatindeler. Kasım, hatta aralık ayına kadar. İhracat tarafındaki ivmelenme konusunda Merkez Bankası gerçek bir tespit yapmış görünüyor. Çabucak her kesimde artış var. Vilayet bazında da o denli… Mesela Ticaret Bakanı Mehmet Muş’un iştirakiyle yapılan TOBB Kesim Meclisleri toplantısında Adil Konukoğlu söylüyordu Gaziantep’in ihracatı 2020 temmuz-2021 temmuz devri diye bakınca 10 milyar doları yakaladı diye… Yıl sonundaki beklentisi daha da yeterli. Toplamda 200 milyar doları geçeceğimiz artık kesin üzere. Mermerciyle, beyaz eşyacıyla, civatacıyla kimle konuşsam durum aynı… Çetin Tecdelioğlu söylüyordu geçen, ‘Son 10 yıldaki altın yılımızı yaşıyoruz’ diye. ‘Neden’ diye sordum, ‘Ben cıvata satıyorsam, herkes bir şeyleri birleştirip, satıyor demektir’ dedi. Üretim de ihracat da canlı. Birden fazla yıl sonuna kadar siparişini almış, 2022’ye çalışıyor. Tekstilci de o denli, makineci de… ‘Kadın için taşıyoruz’ buluşmasında Jak Eskinazi, Mukadder Özden, Feyzan Dirin beraberdik. Üçü de tıpkı şeyi söyledi. Bakıyorum, bankacılık tarafında sendikasyonlar da uygun gidiyor.

Ağaoğlu: Sendikasyon tarafına katılıyorum. Çok yol kazaları olmuyor, lakin şunda da anlaşalım ki, yeniler yüksek fiyatlardan. Eskiler kadar makul değil. İkili üçlü fiyatlamalar var. Risk primiyle, bulunduğunuz bölümle kesinlikle ilgilidir lakin bu kadar farklı fiyatlamaların olması garip geliyor bana. Dünyada parasız para devrinin olduğu bir ortamda yalnızca döndürmenin büyük bir beceri olduğunu düşünmeyen taraftayım. Uygun şartlarda döndürmek de en az yalnızca döndürmek yahut uzatabilmek kadar değerli. Yeni çok fazla alınmıyor, alınanların da maliyetleri yüksek açıkçası. Uzatılanlar da ne öldürüyor, ne olduruyor’. O denli bir ortamdayız. Sanayi konusunda ise seninle tıpkı fikirdeyim. Sanayi çok güzel gidiyor, ihracatta hakikaten çok başarılılar. Hepsini kutlamak lazım. Evet, yeterli bir fotoğraf görünüyor lakin toplam resme baktığımızda maalesef o kadar parlak değil.

Güldağ: Güllük gülistanlık değil doğal. Muhtaçlıklar var. Bilhassa finansmanda… Ağaoğlu: Tekrar de güzel haberler göz gerisi edilmemesi gereken gelişmeler… Güldağ: O denli fakat sermaye açığı var. Hammadde fiyatlarındaki artış, navlundaki artış, ÜFE’deki rekorlar, vadelerin yönetilmesi derken, sermayeler eriyor. İşletme sermayesi gereksinimi artıyor. KGF beklentileri yüksek.

Ağaoğlu: Onları da sonraki sohbetimizde ele alalım. Benim de söyleyeceklerim var. Artık bütün okurlarımıza ve izleyenlerimize âlâ bayramlar dileyelim.

Güldağ: Âlâ bayramlar olsun. Canı gönülden herkese sağlıklı, huzurlu, keyifl i bir bayram diliyoruz. Doğal sürdürülebilir bir gelecek de…

Petrolde 80 dolar ısrarı var lakin abartırlarsa düzeltme gelir

Güldağ: ABD enflasyonu 5,4 gelince altın hareketlendi. Petrol de o denli…

Ağaoğlu: Bu enflasyon maalesef ücretsiz paraya karşın talep kaynaklı bir enflasyon olmadı. Zira dünyada insanların gelirleri yardımlar dışında çok artmadı. Yardım veren ABD ve Avrupa olsun, burada kalıcı gelir artışı yok. Talep kısa vadeli. Aslında enflasyon süreksiz mi, kalıcı mı tartışmasına yol açan da bu.

Güldağ: Zenginin bu enflasyon sıkıntısı bizi de etkiliyor. Faiz artırımlarının giderek gerçeklik kazanmasıyla, gelişmekte olan ülkelerden para çekilişi mümkünlüğü da arttı. Bu da kurlar üzerinde baskı yaratıyor. Yani bizdeki enflasyon artışını bilakis çevirecek bir yer yok. TL’de bir pahalanma beklemek de gerçekçi değil bu durumda…

Ağaoğlu: Gelinen noktada enflasyondan korunacağım maksadıyla bir atak var mı diye bakarsan hala daha emtia tarafındaki baskı nedeniyle fiyat artışları var. Petrolle altın ve gümüşü buradan ayırmak lazım diye söylüyorum. Bugün bir hareket var altında lakin petroldeki hareket daha evvel de konuştuğumuz üzere bu 80 de 80 noktası… Yani burayı göreceğiz eforu var.

Güldağ: 80 ısrarı mı diyeceğiz ona?

Ağaoğlu: Ben o denli diyorum. Varil başına 80 doları bir göreceğiz. Sonra bakacaklar. Lakin benim gördüğüm 80’de bir durmaları lazım. Zira oradan sonra tüketici talebinin de her ne kadar ertelenmiş talep olsa da her ne kadar İran daha fotoğrafın içine girdi girecek noktasında olsa bile petrolde çok süratli talepten kaynaklı bir artışı gerektiren yahut haklı çıkaran bir şey yok. Benim ülkeler üstü manipülasyon teorim hala daha devam ediyor. Lakin 80 dolardan sonra abartırlarsa tüketim tarafı buna karşılık verecektir diye düşünüyorum. Başka yandan petrolle ilgili İran sorunu hala daha gündemde. Netleştiği vakit oradan önemli bir düzeltme gelmesini bekliyorum. Sonuçta 80 dolar sorunu hala gündemde. Bu da cari açık mı, fazla mı sıkıntısında Merkez Bankası’nın işini kolaylaştırmıyor.

Güldağ: Bu sohbetlerimizin klâsik ögelerinden biri altındır. Ne diyorsun?

Ağaoğlu: Altında enteresan bir hareket var. Çarşamba günü 1835 dolar kritik düzeyine yaklaştı. 1830’lara geldi ancak şimdi daha orayı kırmadı. 1835’in üzerine giderse orada dediğim üzere enflasyondan korunma devreye giriyor, altına bir yönelim olabilir. Lakin şu anda bu türlü majör bir enflasyondan korunma uğraşı ağır değil. Onun için bir mühlet sonra altının gerileme ihtimali var.

Euro-dolar dalgalı, emtia son çeyrekte zamlanabilir

Güldağ: ABD enflasyonu Euro-dolar paritesini de etkiledi…

Ağaoğlu: Eh, bu kadar hareket her şeyi etkiliyor olağan… ABD enflasyonunda 2008’den bu yana en yüksek düzey. Kalıcı mı süreksiz mi tartışması devam ediyor lakin enflasyon ortada. ABD’de fiyatların artmıyor olması, ‘geçici olacak’ argümanını destekliyor.

Güldağ: Biden’ın argümanlı altyapı harcama ve dayanak programı talebi de yüksek tutarak enflasyonun devamına katkı yapabilir. Kalıcı mı, süreksiz mi sorusundan çok, asıl soru ‘ne kadar sürecek’ olmalı.

Ağaoğlu: Kalıcı olursa sahiden işleri çok sıkıntı. Alışık değiller…

Güldağ: Sert faiz artışları gelir mi?

Ağaoğlu: Şu anda ihtimal düşük ancak artık sıfır değil. Dolar bedel kazanıyor parite tarafında. 1.1865 kritik düzey. Şu anda altındayız. Son iki haftanın özel bir trend düzeyi var. Onu izliyorum. Cuma kapanışına bakacağım. 1.1872 yanılmıyorsam kritik düzey. Son devirde her seferinde bir üstüne atıyorlar. Çok fazla düşmesin diye bir uğraş var anlaşılan. Lakin ben Euro’nun evvel 1.1690- 1.1700’lere kadar paha kaybetmesini bekliyorum. Sonra 1,23’lere yanlışsız bir hareket olacak. Beklentim o istikamette.

Güldağ: Euro dolar karşısında evvel inecek, sonra çıkacak yani…

Ağaoğlu: Evet, 1,23’lere hakikat bir hareket olmasını bekliyorum. 1.1650-1.1700 bandını test ettikten sonra… Şu andaki faiz şartları motamot devam ettiği takdirde, dolardaki bedel çıkarının çok da kalıcı olacağını düşünmüyorum. ABD’nin de çok isteyeceğini düşünmüyorum. Hal bu türlü olursa altın ve gümüşün de Euro ile bedel kazanması artacaktır.

Güldağ: Bu dalgalı seyri nasıl bir vadede düşünüyorsun?

Ağaoğlu: Yılın son çeyreğinde bu harekete başlamış ve hatta 1.23’lere tekrar gelmiş olabiliriz diye düşünüyorum.

Güldağ: Hatta o yüzden altın tarafında bir ölçü geri çekilme olur demiştin, o oldu. Fakat sonra çıktı. Yeniden gerileme olur mu?

Ağaoğlu: Hala daha olabilir, bu yılın yeni düşüklerine gidebilir.

Güldağ: Ya emtia tarafında? Şimdilik kimi düşüşler oldu.

Ağaoğlu: Dolar bedel kaybettikten sonra, dolar bazında fiyatlanan her emtianın fiyatında yıl sonuna hakikat artma ihtimali var. Lakin bu sefer talepten değil. Doların kıymet kaybından…

Güldağ: Bir tıp dolar artırımı bekliyorsun yani…

Ağaoğlu: Aslında o denli olacak. Daha evvel de gördük bunu birkaç sefer. Dolar kıymet kaybettikçe dolar bazında fiyatlanan emtianın da dolar bazlı fiyatı artıyor. O denli bir durumla karşı karşıya kalabiliriz yılın son çeyreğinde.

Güldağ: Bari bayramda rahat mıyız?

Ağaoğlu: Ağustos’un ortasına kadar rahatız. Bizden değil de dünyadan kaynaklanan bir avantajımız olacak.

Bunları da beğenebilirsiniz