Merkel Türkiye’ye veda ziyaretinde hangi mesajları verecek?

Almanya Başbakanı Angela Merkel, memleketler arası alanda değerli gelişmelerin yaşandığı bir devirde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmek üzere Türkiye’yi ziyaret edecek.

Afganistan, Suriye, Libya, Doğu Akdeniz’deki gelişmeler, AB-Türkiye münasebetlerinin geleceği üzere mevzuların masaya yatırılacağı görüşmenin, Merkel’in gelecek hafta katılacağı AB Başkanlar Tepesi öncesinde gerçekleşecek olması dikkat çekiyor.

Merkel’in ziyareti, sembolik olarak da büyük değer taşıyor. Almanya kamuoyunda en çok beğenilen siyasetçi olmayı sürdüren Merkel, önümüzdeki aylar içerisinde başbakanlık misyonunu devretmeye hazırlanıyor.

Almanya açısından değer taşıyan ülkelere veda ziyaretleri gerçekleştiren Merkel’in, bu kapsamda Türkiye’yi de programına dahil etmesi manalı ve kıymetli bir jest olarak nitelendiriliyor.

Merkel hangi iletileri verecek?

Angela Merkel’in partisi Hristiyan Demokrat Birlik’e (CDU) yakınlığı ile bilinen Konrad Adenauer Vakfı’nın (KAS) Türkiye Temsilcisi Walter Glos, ziyareti DW Türkçe’ye değerlendirirken, “Şansölye Angela Merkel, 16 yıllık misyonu sona ererken, veda niteliğindeki bu ziyaretiyle, Almanya için değerli ve özel bir partner olan Türkiye Cumhuriyeti’ne hürmetini bir sefer daha göstermek istiyor” dedi.

Cuma akşamı geç saatlerde İstanbul’a gelecek olan Merkel’ın Cumartesi günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesi ve iki önderin akabinde ortak basın toplantısı düzenlemeleri öngörülüyor.

Merkel’ın ziyareti kadar, bu ziyaret sırasında, ortak basın toplantısında, Türkiye kamuoyuna vereceği bildiriler da büyük merak konusu.

Arşiv – Angela Merkel ile Recep Tayyip Erdoğan pek çok milletlerarası bahiste ortak çalışmalarda bulundu (27.10.2018)

En çok ziyaret ettiği 10 ülkeden biri Türkiye

Almanya-Türkiye alakalarını çok yakından izleyen uzmanlardan olan Walter Glos, siyasi farklılıklara, ikili diplomatik alakalarda vakit zaman esen soğuk rüzgarlara karşın Merkel’ın vazife müddeti boyunca hiçbir vakit Türkiye’yi direkt gaye alan ya da küçümseyen bir hal takınmadığını, yaşanan zahmetlere karşın diyaloğun sürdürülmesi için efor gösterdiğine dikkat çekti.

Merkel’in sergilediği bu yapan tavrın Türkiye’de kendisine hürmet duyulmasını de beraberinde getirdiğine dikkat çeken Glos, “Nesnel ve tahlil odaklı diplomasisi Türkiye’de, bilhassa de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın nazarında büyük hürmet uyandırdı” diyerek, Erdoğan’ın, Merkel’in bir evvelki İstanbul ziyaretinde, Almanya’yı “dost ve partner” olarak nitelendirdiğini hatırlattı.

Türkiye, Merkel’ın başbakanlığı boyunca en çok ziyaret ettiği 10 ülke ortasında yer alıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan da en sık telefon görüşmesi gerçekleştirdiği başkanlardan.

Glos, gerçek politik çizgisinde hareket eden Merkel’in, Almanya ve Avrupa için asli problemlerde kısmen farklılaşan görüşlere karşın Türkiye ile iş birliğinin sürmesi için bugün olduğu üzere gelecekte de pragmatik tahlillerin bulunması gerektiğinin şuurunda olduğunu söyleyerek, “Angela Merkel, Türkiye’nin göz arkası edilemeyecek ve edilmemesi gereken bir ülke olduğunu biliyor. Türkiye, Merkel sonrası devirde de Almanya için kıymetli bir partner olmaya devam edecek” halinde konuştu.

İplerin kopmasını Merkel mi önledi?

Merkel’ın vazife mühleti boyunca, derin görüş ayrılıklarına karşın Erdoğan ile yakın bir diyaloğu yürütmesi, sırf Almanya değil, Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye’nin bağlantılarının kopmaması, gerginliklerin görüşmeler yoluyla düşürülmesine katkı sağladı.

2020 yılında Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Yunanistan ortasında tırmanan tansiyonun çatışmaya dönüşmemesi için ağır diplomasi yürüten Merkel’in bu uğraşları, hem Ankara hem de Atina’da takdir topladı. Merkel, Libya ve mülteci krizi üzere hususlarda da, Erdoğan ile yaptığı görüşmelerle, tahlil yolları bulunmasında belirleyici bir isim oldu.

Atina merkezli Avrupa ve Dış Siyaset Vakfı (ELIAMEP) uzmanlarından Dr. Ronald Meinardus, Merkel’in Batılı önderler ortasında, Erdoğan ile diyalog kurabilen, sonuç alıcı çalışmalar yürütebilen seçkin isimlerden biri olduğuna işaret ediyor.

Arşiv – Periyodun Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ağırlanan Almanya Başbakanı Angela Merkel (29.03.2010)

Merkel’in Türkiye stratejisi

“Erdoğan’ın Nazi benzetmelerine dahi tahammül etmiş olması ve ikili alakaların diplomatik bir çöküşe sahne olmamış olması, Merkel’in pragmatizminin bir sonucudur” diyen Meinardus, Merkel’in Türkiye siyasetlerinde sıkça söylem ettiği “Görüş ayrılıkları varsa o vakit bunları konuşmalıyız” halindeki ideolojisini anımsatarak şu değerlendirmeyi yaptı:

“Merkel’in bu tavrı, Erdoğan ile emsali olmayan özgün bir alaka geliştirmelerine kaynaklık etti, bilhassa Türkiye’nin Batı’da artan oranda izole edildiği bir dönemde… Ve sonuç olarak bugün Almanya Başbakanı Merkel, demokrasiyle yönetilen Batılı ülkeler ortasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile rahatlıkla direkt görüşebilen neredeyse tek önder pozisyonunda.”

Erdoğan Merkel’i örnek alır mı?

Merkel, 2005 yılında, Almanya başbakanlığını üstlendiğinde Recep Tayyip Erdoğan Türkiye’de başbakan olarak vazife yapıyordu. Merkel, 16 yıl ortadan sonra, Erdoğan’ın cumhurbaşkanı olduğu bir Türkiye’ye veda ziyareti gerçekleştiriyor.

Dr. Meinardus, Merkel ve Erdoğan’ın Avrupa’da son devir en uzun mühlet iktidarda kalan iki başkan olduğuna dikkat çekerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“16 yıldan sonra Sayın Merkel, Almanya’nın en kıymetli siyasi misyonunu, faziletli ve onurlu bir biçimde, kendi isteği ile, dünya kamuoyunun alkışları eşliğinde bırakıyor. Erdoğan da bu örnek davranışı stantlar mi işte bu artık çok muhtemel görünmüyor. Pek çok gelişme, iktidarda kalabilmek için her türlü usule başvuracağına, Türkiye’nin demokratik oyun kurallarından daha da uzaklaşmasına yol açacağına işaret ediyor.”

Öte yandan Merkel’in Türkiye’ye yönelik tavrında Suriye’deki gelişmelerin, 2015 yılında yaşanan mülteci krizinin değerli bir rol oynadığı, Merkel’in Erdoğan ile ilgilerinde de belirleyici bir etken olduğu biliniyor.

Alman uzman Meinardus da, “Erdoğan’ın milyonlarca Suriyelinin Batı Avrupa’ya gitmesini önlemiş olması, çok kritik bir devirde Merkel’in siyasi olarak hayatta kalmasını sağladı” formunda konuştu.

Merkel Erdoğan’a ayak uydurdu

Türk-Alman Üniversitesi (TAU) öğretim üyesi Prof. Dr. Murat Erdoğan ise aslında Başbakan Merkel’in dış siyaset yaklaşımının Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan çok farklı olduğunu, Erdoğan’ın “liderler ortası diyalog” anlayışıyla hareket ettiğini, yaşanan gelişmelerin vakitle Merkel’i de buna ayak uydurmaya zorladığını kaydetti.

DW Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Profesör Erdoğan, “Tıpkı Putin ve Trump ile olduğu üzere Cumhurbaşkanı Erdoğan, Merkel ile özel, direkt bir bağlantı biçimi inşa etti. Devletler ortası değil önderler ortası bir bağ biçimi aslında Almanya’nın olağanda yürütmediği bir münasebet biçimi. Lakin Merkel, Erdoğan’dan istediklerini aldı, kendisi de Erdoğan’ı rahatsız edecek bir şeyden kaçındı, kimi beklentilerine de karşılık verdi. Her iki taraf da aslında istediklerini aldı, iki önder de çok uyumlu çalıştı” sözlerini kullandı.

Merkel’in veda ziyaretine Türkiye’yi da dahil etmesinin değerli olduğunun altını çizen Profesör Erdoğan, “Görevinden ayrılırken Türkiye’yi ziyaret etmesi değerli bir jest” telaffuzunda bulundu.

Merkel, iç siyasette sert tenkitlerle karşı karşıya kalmış olsa da, AB-Türkiye mülteci mutabakatının sürdürülmesine büyük kıymet veriyor, Afganistan kaynaklı yeni bir göç akının önlenmesi için de Erdoğan ile iş birliğinin ehemmiyetini savunuyor.

Merkel’in bu hususları İstanbul temaslarının akabinde, 21-22 Ekim tarihlerinde Brüksel’de yapılacak AB başkanlar tepesinde de ele alması bekleniyor.

Arşiv – Merkel, Almanya Başbakanı olmadan evvel, muhalefetteki Hristiyan Demokrat Birlik’in (CDU) genel lideri sıfatıyla İstanbul’u ziyaret etmişti (17.02.2004)

Demokrasi ve insan hakları gündemi

Merkel’in Türkiye ile bağlarda göçmen krizi, Suriye, Libya ve Afganistan üzere bahislere odaklanması, Erdoğan’ın tartışmalı adımlarını eleştirmekten kaçınması, Alman medyasında ağır tenkitleri beraberinde getiriyor.

Muhalefet partileri de Merkel’ı, Türkiye ile bağlantılarda demokrasi ve insan hakları hususlarını ikinci plana atmakla, Erdoğan’ın anti-demokratik adımlarına sessiz kalmakla eleştiriyor.

Merkel’in İstanbul ziyaretinde sivil toplum temsilcileri, insan hakları örgütleri ve öbür partilerin temsilcileriyle görüşüp görüşmeyeceği merak konusu oldu.

DW Türkçe’nin bu bahisteki sorusunu yanıtlayan Alman Hükümet Sözcüsü Steffen Seibert, Başbakan Merkel’in bu ziyaretinde yalnızca Türkiye cumhurbaşkanı ile görüşmesine odaklandığını söyledi.

Seibert bununla birlikte, Türk tarafıyla her görüşmelerinde, demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları hususlarının da gündemde olduğunun altını çizdi.

Alman siyasetçiler, Merkel’in Erdoğan ile yapacağı görüşmede, siyasi münasebetlerle hala tutuklu bulunan Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş üzere isimlerin durumunu gündeme getirmesini talep ediyorlar, AİHM kararlarının uygulanmasını istiyor.

Türkiye’de siyasi görüşleri ya da tenkitleri nedeniyle gözaltına alınan ya da tutuklu bulunan Alman vatandaşlarının durumunun da görüşmede ele alınması bekleniyor.

Merkel’in ziyaretinden kısa bir mühlet evvel bir Alman vatandaşı daha, Türkiye’de toplumsal medya paylaşımlarında “terör propagandası” yaptığı suçlamasıyla mahpus cezasına çarptırıldı.

Alman Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’ye seyahat ikazlarını bir kere daha güncellerken, Almanya’da ikamet eden şahıslarla ilgili kapsamlı listeler tutulduğunu, kâfi delil olmadan, ön soruşturma yapılmaksızın ceza soruşturmaları açılabildiği ihtarında bulundu. Alman vatandaşları, kozmik hukukta niyet özgürlüğü kapsamında bedellendirilen mevzuların, Türkiye’de keyfi tutuklamalara, ceza kovuşturmalarına ve mahpus cezalarına yol açabildiği konusunda uyarıldı.

Bedel Akal

©️ Deutsche Welle Türkçe

Bunları da beğenebilirsiniz