Kurban derisinde ‘kayıp’ 122 milyon lira

Yener KARADENİZ

Türkiye deri sanayii, hammaddede yüzde 50 oranında dışa bağımlı. Yıllık 7,5 milyon adet büyükbaş kaynaklı deri muhtaçlığının 3,6 milyonu içeriden karşılanıyor. Bu ölçünün ortalama 850 bin adeti Kurban Bayramı’ndaki kısımlardan tedarik ediliyor. Yaklaşık hesapla 204 milyon lira pahasındaki kurban derilerinin yüzde 60’ı, yani 122 milyon liralık kısmı ise kayıt dışı olarak piyasaya sunuluyor. Arz açığından ötürü kayıt dışı girdi olarak bu deriyi kullanmak zorunda kaldıklarını belirten endüstriciler, “Girdinin faturası olmadığı için satış sonrası maliyeti aşan vergi yükü oluşuyor. Bu da hem iç satışları hem de ihracatı olumsuz etkiliyor” diyor. Türkiye deri endüstrinin hammadde gereksinimi için yıllık 7,5 milyon civarında kesim kâfi oluyor. Bunun 3,6 milyon adeti lokal kaynaklardan karşılanırken, yeniden bu sayının yaklaşık 850 bin adeti ise kurban bayramında kesilen kurban derilerinden karşılanıyor. Kaba bir hesapla kelam konusu bayramda 204 milyon TL pahasında ham deri piyasaya giriyor.

Lakin asıl kahır da burada başlıyor. Çünkü bu sayının yüzde 60’ı, yani 122 milyon TL’lik ham deri piyasaya kayıtsız olarak giriyor. Zira kurban derisi toplayan kurum yahut bireylerin büyük çoğunluğu bir denetlemeye yahut düzenlemeye tabi olmadan hareket ediyor. Bu yıllık 10 milyon TL’den fazla vergi kaybına yol açarken tıpkı vakitte ihracatta da soruna yol açıyor.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Deri ve Deri Eserleri Sanayi Meclisi Lideri Muhittin Savranoğlu, kurban ham derilerini toplama işi yapan kısımların tevkifat, müstahsil makbuzu vb. yasal düzenlemeler nedeniyle kayıt altında olmak istemediğini söyledi. Bu nedenle ham kurban derilerinin yüzde 60’ı ve öbür zamanlardaki ham derinin yüzde 30’unun ortacılar tarafından faturasız olarak bölüme intikal ettirildiğini belirterek, “Ham deri yetersizliği nedeniyle deri üreticilerinin bu deriyi almaktan öteki devası yok. Fakat girdinin faturası olmadığı için ihracat yapılamıyor. Bakanlığın yakın vakitte hususla ilgili düzenleme yapmasını bekliyoruz” dedi.

Stok affı ile kayıtlı hale geliyor

Pekala kayıtsız olarak ortacılar vasıtasıyla piyasaya giren kelam konusu deriler konusunda nasıl bir düzenleme olmalı? Savranoğlu, daha evvel bakanlığa da teklif sunduklarını belirterek, “Türkiye’de 4 tane deri sanayi bölgesi var. Buralarda bir toplama merkezi kurulsun ve biz de Kurban Bayramını takip eden 2- 3 hafta içinde bir toplama merkezine gelip KDV’sini ödeyerek bu derileri alalım, faturalı hale getirelim” dedi. Hali hazırda ise piyasaya giren deriler, stok affı üzere kararlar ile kayıt altına alınabiliyor. Geçen ay bu kapsamda bir karar yayınlandı ve 31 Ağustos tarihine kadar mükellefler, işletmelerinde mevcut olduğu halde kayıtlarında yer almayan emtia, makine, teçhizat ve demirbaşlarını beyanname ve bir envanter listesi ile bağlı oldukları vergi dairelerine bildirme imkanına kavuştu. Stok affı olmadığı durumlarda ise, şirketler girdi olarak gösteremedikleri deri nedeniyle yüksek vergi ödemek durumunda kalıyor ya da kayıtsız satışa yöneliyor.

Deri terimi müdafaa altına alınacak

Savranoğlu, değer verdikleri bir öteki mevzunun ise deri gibisi malzemeden (suni, sentetik, vegan gibi) üretilen eserlerin tanıtımında ve tüketiciye sunumunda “deri/kürk” ibaresi kullanımı olduğunu lisana getirdi. Savranoğlu, bu cins teşebbüslerin derinin yüksek olan pahasını düşürmeye ve haksız yarar elde etmeye yönelik teşebbüsler olduğunu savundu. Buna karşı olduklarını ve İtalya, Portekiz ve Brezilya üzere ülkelerde deri teriminin muhafaza altına alındığını anlatan Savranoğlu, “Bu ülkelerde deriyi her hangi bir sözün ön yahut gerisinde bir terim olarak kullanamazsınız. Deri yalın bir sözdür. Biz pazarlama terimi olarak kullanamazsınız. Onun için de yasal düzenlemeler getirdiler. Biz aynısının Türkiye’de de olmasını istiyoruz. Aslında AB Ticaret Örgütü kendi tüm üyelerine bunu yapması için baskı kurmaya başladı. Almanya üzere birçok ülkede de yapıldı. Biz onlardan evvel bu düzenlemenin getirilmesini istiyoruz. Evraklarımızı Sanayi bakanlığına götürmüştük. Hafta başı Ticaret Bakanı Mehmet Muş’a da sunduk. Çok mantıklı buldu. Belgeyi istedi, inceleyeceklerini söyledi. Yakın vakitte düzenleme bekliyoruz” formunda konuştu.

Kamu spotu hazırlandı

Kurban Bayramında yaşanan bir öteki problem da derinin yeterli yüzülmemesi ve bunun da kaliteyi etkilemesi. Kelam konusu derinin sanayi için değerinin altını çizen Türkiye Deri Sanayicileri Lideri

Bekir Burak Uyguner de burada vatandaştan ekstra bir dikkat istediklerinin vurguladı. Bahisle ilgili kamu spotu da hazırladıklarını lisana getiren Uyguner, “Kurban Bayramı’nda makus yüzüm ve saklama nedeniyle israf ettiğimiz derileri ithal etmek zorunda kalıyoruz. Bu mevzu ile ilgili ekstra imtina bekliyoruz. Türkiye’deki tabakhanelerin yıllık 7-7,5 milyon büyükbaş hayvana gereksinimi var bu gereksinim her geçen yıl artıyor. Bunun yaklaşık 3,5 milyonu lokal kaynaklardan karşılanıyor. Bunun 800 ile 1 milyon ortasındaki kısmı ise Kurban Bayramında kesiliyor. Bir günde bu kadar kesim elbette yönetmesi güç bir süreç. Yüzüm ve tuzlama açısından kolay değil fakat hakikat tuzlama ile çok süratli bir formda toplama yerlerine ulaştırılarak hammaddeyi en az israf etmek arzusundayız” diye konuştu.

Bunları da beğenebilirsiniz