Gidiş pek hayra alamet değil

Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York’taki Türkevi’nde değerlendirmelerde bulundu.

Erdoğan, BM Genel Heyeti toplantılarında evvelki yıllardan farklı formda aktifliklerin bir kısmının çevrim içi olarak icra edildiğini söyledi. Bu kapsamda, BM Besin Sistemleri Tepesi’ne ve BM Yüksek Seviyeli Güç Diyaloğu Toplantısı’na görüntü konferansla katıldıklarını lisana getiren Erdoğan, Amerika’daki temasları kapsamında birinci olarak, 19 Eylül Pazar günü Türk-Amerikan ve Amerika Müslüman toplumu temsilcileriyle bir ortaya geldiklerini hatırlattı.

Erdoğan, bu toplantıda hem ABD’de yaşayan vatandaşlarla ve Müslümanlarla kucaklaştıklarını hem de daha adil bir dünya hasretini bir defa daha vurguladıklarını tabir etti.

Yeni Türkevi binasının resmi açılışını 20 Eylül’de yaptıklarını söyleyen Erdoğan, açılışta BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, çok sayıda devlet ve hükümet lideri ile dışişleri bakanıyla üst seviye yerli ve yabancı konuğun kendilerine eşlik ettiğini bildirdi.

Erdoğan, iktisat alanındaki temasları çerçevesinde, Türk-Amerikan İş Kurulu tarafından düzenlenen 11. Türkiye Yatırım Konferansı’na katıldıklarını, bu toplantıda da Amerikan iş dünyasının önde gelen temsilcileriyle Türkiye ile ABD ortasındaki ekonomik alakaları değerlendirdiklerini anlattı.

BM Genel Heyet kürsüsünden, Paris İklim Mutabakatı’nın onay sürecini tamamlayacakları muştusunu dünyayla ve Türkiye kamuoyuyla paylaştıklarını anımsatan Erdoğan, şöyle devam etti:

“Paris İklim Mutabakatı’nda belirtilen konulara uygun adımlarımızı atacağız. Karbon nötr gayesini, 2053 vizyonumuzun birinci ve en kıymetli amaçlarından biri olarak milletimize armağan ediyoruz. Avrupa Yeşil Mutabakatı’na ahenk için gereken hareket planını da devreye almış bir ülke olarak, bu süreci muvaffakiyetle yürüteceğimize yürekten inanıyoruz.”

Türkiye’nin Afganistan’daki rolü

Erdoğan, değerlendirmelerinin akabinde gazetecilerin sorularını da yanıtladı.

Türkiye’nin Afganistan’daki rolü ve stratejisinin ne olacağına ait soru üzerine Erdoğan, “Burada evvelki gün Amerika’nın değerli bir yayın organıyla yaptığımız mülakatta da söyledim; 20 yıl evvel Amerika Afganistan’a niye girdi? Afganistan’da ne işi vardı ve artık Afganistan’dan niçin çıkıyor? Herhalde bunun bir bedelinin olması lazım? Ve çok mülteci şu anda nereye gidecek? Türkiye’nin kapıları açması ve bunları kabul etmesi düşünülemez. Burası bizim için bir açık hava koridoru değil.” dedi.

Bu türlü bir şeyi kabullenmenin kolay olmadığını, bunun bir maliyeti ve bedelinin olduğunu lisana getiren Erdoğan, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Amerika burada ‘Kapılar açılsın ve Afgan halkı Türkiye’ye girsin’ diyemez. Hakikaten bu türlü bir şeye biz, açık da değiliz, müsaade de etmeyiz. Afgan halkı bizim için kardeş halktır. Tarihe dayalı bir geçmişimiz var ama bu kuru kuruya bir kardeşlik olmuyor. Tıpkı şeyi biz Suriye’de de yaptık. Birebir durum Irak’ta oldu. Bunları bu türlü toparladığımız vakit, geçmişten alırsak girip çıkanla neredeyse 10 milyona varan bir sayı kelam konusu. Şu anda bunun 5 milyonu Türkiye’de kaldı. Burada bu bedeli ödemesi gereken Amerika’dır. Amerika’nın bununla ilgili adımlar atması lazım. Ama şu ana kadar bu türlü bir hava görünmüyor. Amerika’nın bu noktada kapıları açmak üzere bir kederi şu anda yok üzere. Ama kapsayıcı, kuşatıcı bir idare Afganistan’da oluşursa, bu idareyle birtakım görüşmelerimiz olabilirse ve sahiden sağlıklı bir bağlantı kurabilirsek, bundan sonra ne olabileceğinin adımlarını bu görüşmelerden sonra atabiliriz.”

Türkiye’nin Afganistan’da altyapı ve üstyapı yatırımlarının olduğunu ve bu yatırımlardan rahatsız olmadıklarını, bundan sonraki süreçte de bu tıp adımları atabileceklerini söyleyen Erdoğan, “Ama Taliban’ın şu andaki yaklaşım üslubuna bakıldığında kucaklayıcı, kuşatıcı bir idare maalesef oluşmadı. Şu anda yalnızca birtakım sinyaller geliyor; birtakım değişikliklerin olabileceği, idarede kimi kuşatıcı, kapsayıcı bir havanın oluşacağı istikametinde. Bunu natürel daha şimdi görmüş değiliz. Şayet bu türlü bir adım atılabilirse o vakit birlikte neler yapabileceğimizi kendileriyle görüşme, konuşma noktasına gidebiliriz. Kaldı ki kendi içlerinde de şu anda kimi düşünceler yaşanıyor. Bu kasvetleri aşabilirlerse ve ondan sonra Türkiye ile kimi görüşmeler olursa, adımlar atılabilirse bunları nasıl gerçekleştiririz, nasıl bir yol haritası belirleriz, ona bakar, ona nazaran de Afganistan’la bu türlü bir adımı gerçekleştirmiş oluruz.” değerlendirmesinde bulundu.

BM’de ıslahat önerisi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Daha Adil Bir Dünya Mümkün” isimli kitabında BM’nin, bilhassa de Güvenlik Kurulu’nun kapsamlı bir ıslahata muhtaçlığı olduğu istikametindeki görüşünü lisana getirdiği hatırlatılarak, “Bu bahiste umutlu musunuz?” sorusu üzerine, “Tabii umutsuz bu işler olmaz. Yola çıkarken bir umutla yola çıkıyorsunuz ve tüm dünyaya, tüm insanlığa bir sinyal veriyorsunuz.” karşılığını verdi.

“Nedir bu sinyal?” diye soran Erdoğan, şöyle devam etti:

“Türkiye şöyle bakıyor; artık dünya Birinci Dünya Savaşı’nın koşullarında değil, İkinci Dünya Savaşı’nın kurallarında da değil. Öyleyse biz insanlığa bir sinyal verelim. 194 ülke daima birlikte bir dayanışma içerisinde olabilirsek, bu işin kurallarını zorlayabilirsek, tüm medya dünyası, STK’larla daima birlikte bu kaideleri zorlarsak o vakit yine bu daimi üyeler kendilerini denetim etmek zorundadır. Bu 5 daimi üyenin iki dudağı ortasında bir dünya düşünebilir miyiz, bu türlü bir şey olabilir mi? 10 süreksiz üye, 5 daimi üye, 15 kişi bir ortaya gelsinler, dünyayı istedikleri üzere yönlendirsinler; bu türlü bir şey olmaz! Aslında bundan, bu 10 süreksiz üye de şikayetçi. Zira onlara ‘Kaldır elini, indir elini’ diyorlar. Nasıl isterlerse öyle… Bu türlü bir şey olabilir mi? Zati oradaki 10 süreksiz üye de vitrin süsü olduğunu biliyor. Artık onlar da herhalde vitrin süsü olmaktan nedamet getirmektedir. O vakit o denli bir adım atalım ki, bu adımı atmakla bir sefer daimi üyeleri zorlamamız lazım. Türkiye olarak biz zorlayacağız ve zorluyoruz.”

Türkiye-ABD münasebetleri

Afganistan ve Suriye bağlamında Türkiye-ABD münasebetlerinin seyrini nasıl gördüğünün sorulması üzerine ise Erdoğan, “Türk-Amerikan bağlantılarında sağlıklı bir sürecin işlediğini doğrusu söyleyemem. Niçin? Bakın biz F-35’leri aldık, 1 milyar 400 milyon dolar ödeme yaptık ve bu F-35’ler bize teslim edilmedi. Amerika evvel bunu bir sefer halletmeli. Bize S-400 konusunu mazeret edip F-35’leri vermemek, her şeyden evvel bir kez devletler ortası ilgilerde ne diplomasi noktasında ne de münasebetler noktasında bir kimlik ortaya koymaktır. Amerika’nın evvel bunu bir sefer düzeltmesi lazım.” dedi.

Erdoğan, memleketler arası hukuka dayalı olarak ne yapılması gerekiyorsa yapacaklarını vurgulayarak, “Bize daima S-400’ü dayatmalarını bir kere bizim kabul etmemiz mümkün değil. Bizim için S-400 işi bitmiştir. Buradan geri adım atmamız da mümkün değil. Amerika’nın bunu memleketler arası diplomaside, bağlantılarda hakikat bir yere oturtması gerekir. Lakin şu ana kadar bunu oturtamadılar. Biz Türkiye olarak dürüst davranıyoruz, duruşumuz dürüsttür ancak Amerika maalesef dürüst davranmadı, davranmıyor.” diye konuştu.

“Sayın Biden ile yeterli başladık diyemem”

Türkiye ile Amerika ortasında 20 milyar dolar civarında ticaret hacmi bulunduğunu ve bunun artmasını dilek ettiklerini belirten Erdoğan, savunma endüstrisine yönelik adımlar attıklarını ve atmaya da devam edeceklerini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle konuştu:

“Şunu da bilmeleri gerekir ki artık eski Türkiye de yok. Bu Türkiye diğer bir Türkiye. Savunma endüstrisinde de biz her geçen gün daha ileri gidiyoruz, daha ileri gideceğiz. Fakat yarın ‘Niçin F-35’i almıyorsun?’ diyemezler. Vermezsen almayız. O vakit biz daha diğer kapılara da müracaat ederiz. Burada CBS ile yaptığım röportajda onlara da onu söyledim. ‘Yani öbür yerlerden almayı mı düşünüyorsunuz?’ diye sordu. ‘Gerekirse alırız’ dedim. Sen bana artık Patriot vermeyeceksin, ondan sonra biz S-400’ü aldığımızda ‘Niye S-400’ü aldın?’ diyeceksin. Türkiye, kendi savunmasına yönelik ne gerekiyorsa onu alır. Gerekirse bunları üretmeye de başlar. Esasen şu anda başladık. Bundan sonra bunu daha da ileri safhalara taşıyacağız. İnşallah kendi insansız savaş uçaklarımızı da üreteceğiz. Bunu da görecekler. Bu adımları da inşallah atıyoruz. Temennim odur ki iki NATO ülkesi olarak birbirimize hasmane değil, dostça davranalım. Fakat iki NATO ülkesi olarak şu andaki gidiş pek hayra alamet değil. Benim Başbakan, Cumhurbaşkanı olarak yaklaşık 19 yıllık yöneticilik hayatımda Amerika ile olan münasebetlerimde geldiğimiz nokta maalesef yeterli bir nokta değil. Ben oğul Bush ile yeterli çalıştım, sayın Obama ile düzgün çalıştım, sayın Trump ile yeterli çalıştım ancak sayın Biden ile düzgün başladık diyemem.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, kimi ülkelerin Afganistan, Suriye ve sistemsiz göç üzere hususlarda sorumluluktan kaçtığı belirtilerek, “Özellikle ABD idaresi her ne kadar görünürde diplomasi vurgusu yapsa da adeta ‘benden sonrası tufan’ havasında. Mevcut resmi nasıl yorumluyorsunuz?” sorusu üzerine, şu karşılığı verdi:

“Tabii kendisi ‘Benden sonrası tufan’ dediyse, tıpkı şeyi ona da söylerler. Amerika şu anda şayet Afganistan’da bir şekillendirme yapamadıysa burada düşünmek lazım. Şu anda Afganistan’da Amerika’nın bir yönlendirme yahut bir şekillendirme durumu olmuştur diyebilir miyiz? Hayır. İşte her şeyi bıraktı, gidiyor. Lakin artık bir bedel çıkacak ortaya. Bu bedel nedir? Şu anda Taliban’ın elindeki silahlara baktığınız vakit, bu silahlar Amerika’nın silahları. Münasebetiyle bu bedeli de ödemek durumunda kalacaktır. Buradan bir yere daha geliyorum. Sayın Trump devrinde binlerce tır silah, mühimmat terör örgütlerine verildi. Bunları ben sayın Trump’a tekraren söz ettim, anlattım. Artık birebir durum Biden periyodunda de var. Yeniden Biden terör örgütlerine silah, mühimmat, araç gereç taşımaya başladı. Biz bunu elimizi kolumuzu sallaya sallaya seyredecek değiliz. Dikkatle takip ediyoruz. Vakti, saati geldiğinde de söylenmesi gereken neyse onu da kendilerine söyleriz.”

Bunları da beğenebilirsiniz