Erdoğan: Başkanlık sistemiyle yolumuza devam edeceğiz

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin ile Soçi’de yaptığı görüşmenin akabinde Türkiye dönüşünde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı, değerlendirmelerde bulundu.

Putin’in davetine icabetle Soçi’ye yaptığı çalışma ziyaretini verimli biçimde tamamladıklarını vurgulayan Erdoğan, daima telefon görüşmesi yaptıkları Putin’le uzun ortadan sonra yüz yüze yaptıkları bu ikili görüşmede, Türkiye ile Rusya ortasındaki ilgileri ve bölgesel mevzuları detaylı halde ele alma imkanı bulduklarını söyledi.

Hem ikili alakalara yeni ve güçlü bir ivme kazandırmak hem de bölgede yaşanan gelişmeler konusunda Putin’le 3 saati aşkın görüştüklerini aktaran Erdoğan, “Bu çerçevede, bu yılın birinci 8 ayında, geçen yılın birebir periyoduna kıyasla yüzde 50’ye yakın artışla 21 milyar doları aşan ticaret hacmimizi, ortak amacımız olan 100 milyar dolar düzeyine ulaştırmak için atılacak adımlara odaklandık.” diye konuştu.

Stratejik iş birliği alanı olarak gördükleri güç alanında Rusya’yla mevcut iş birliğini ilerletme konusunda mutabık kaldıklarını tabir eden Erdoğan, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“TürkAkım ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali projelerine ait durumu değerlendirdik. Malum, kısa bir müddet evvel Akkuyu Nükleer Güç Santrali’ni ziyaret etmiştik. Burada 10 bin genç Türk mühendis çalışıyor. Bunun yanında 3 bin genç Rus mühendis çalışıyor. Bu sayıyı daha da artıracaklar. Nasip olursa 2023’ün mayıs ayında birinci üniteyi bitirme kelamını kendilerinden aldık. Ondan sonra iki, üç, dört numaralı üniteler var. Natürel bizim 3 nükleer santral yapma gayemiz var. Sayın Putin’le ‘Bu iki nükleer santrali de sizinle birlikte yapabilir miyiz?’ diye de görüştük. O vakit Türkiye, 3 nükleer güç santraline sahip olacak. ‘Bu hususla ilgili çalışalım’ dediler.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede, turizm, tarım ve başka alanlarda iş birliğini geliştirmenin kıymetini de vurguladıklarını belirterek, turizmde Rusya’nın, Türkiye’ye çok önemli dayanak verdiğini, turizmde yaşanan kahırların Rusya’dan gelen turistlerle önemli manada aşıldığını lisana getirdi.

“Görüşmemizin odak noktasını bölgesel bahisler oluşturdu”

Bunun yanında görüşmenin odak noktasını bölgesel mevzuların oluşturduğunu aktaran Erdoğan, Suriye, Karabağ, Libya ve Afganistan’daki gelişmeleri etraflıca kıymetlendirme imkanı bulduklarını, birebir formda Azerbaycan konusunu değerlendirdiklerini söyledi. Ortak adımlar konusunda samimi ve verimli görüş alışverişinde bulunduklarını vurgulayan Erdoğan, Afganistan’daki gelişmelerin de ele alınan bir öbür yeni başlık olduğunu kaydetti.

İdlib başta olmak üzere Suriye ile ilgili hususları da detaylı halde ele aldıklarını anlatan Erdoğan, şöyle devam etti:

“Uzun yıllardır süren Suriye krizi, ülkelerimiz başta olmak üzere tüm bölgeye ağır maliyetler getirdi. İnsani dramlar yanında sürecin ekonomik yükü hepimiz için katlanılmaz boyutlara ulaştı. Kaldı ki Türkiye olarak şu an prestijiyle 4,5 milyona yakın mülteciye mesken sahipliği yapıyoruz. Detayların ötesine geçip bu soruna kalıcı, son ve sürdürülebilir bir tahlil bulma vaktinin geldiğini konuştuk. Bu mevzuda birlikte atacağımız adımların gerekliliği üzerinde durduk. Sayın Putin’le görüşmemizde, bu taraftaki her türlü gerçekçi ve adil adıma açık olduğumuzu bilhassa belirttik.

Birçok aktörün alanda olduğu ve çetrefilli istikametleri bulunan bölgesel mevzularda vakit zaman kimi fikir ayrılıkları da olmuyor değil. Lakin bu ikili görüşmemizde çabucak hemen bütün mevzularda bir birlikteliğin olduğunu gördük. Bu alışılmış işin sevindirici tarafıdır.”

Putin’den kısa vakitte bir iadeiziyaret istediğini ve Putin’in buna olumlu yaklaştığını aktaran Erdoğan, “Bir de ‘Yüksek Seviyeli Stratejik Kurul Toplantısı’nı bu yıl bitmeden Türkiye’de yapalım’ dedim. Ona da olumlu karşılık verdi.” dedi.

“Aynı yaklaşımı muhataplarımızdan da bekliyoruz”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, değerlendirmelerinin akabinde gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Putin’e, Rusya’nın 2018 Soçi Mutabakatı’nın gereği olan taahhütlerini yerine getirmesi istikametinde bir talep iletilip iletilmediği ve Rusya’nın İdlib konusunda rastgele bir teminat verip vermediği sorusu üzerine Erdoğan, “Türkiye olarak Suriye’de Rusya’yla birlikte kararlaştırdığımız her konuya bağlılığımızı sürdürüyoruz. Buralardan rastgele bir geri adım atmak kelam konusu değil. Bütün mutabakatlara uymaya ve güvenlik koridorundaki radikal ögelerin temizlenmesine de Türkiye olarak biz devam ettik. Bundan da taviz yok. Fakat alışılmış tıpkı yaklaşımı muhataplarımızdan da bekliyoruz.” diye konuştu.

İdlib’de, Türkiye’nin güvenliğini sağladığı bölgelerde vakit zaman birtakım problemler yaşandığını lakin ilgili ünitelerin muhataplarıyla görüşerek bunları çözmenin uğraşı içinde olduğunu anlatan Erdoğan, “Bu mevzuda da birlikte hareket etmenin kıymetine vurgu yapıyoruz. Bundan sonraki süreçte de bilhassa önderler seviyesinde telefon diplomasisiyle, bunun yanında dışişleri ve savunma bakanlarımızın, istihbarat örgütlerimizin müşterek çalışmalarıyla bunları çözmenin çabası içerisinde olalım dedik ve bu mevzuda da mutabakatımızı ortaya koyduk.” görüşünü paylaştı.

Bölgede ateşkesin sağlıklı bir halde devamının, bilhassa Türkiye’den geri dönüşleri süratle artıracağını lisana getiren Erdoğan, “400 bini İdlib bölgesine olmak üzere 1 milyondan fazla kişi meskenlerine, topraklarına dönüş yaptı. Bu olumlu bir gelişme. Bu sayısı artırmak ve ülkemizde konuk ettiğimiz Suriyelilerin inançla topraklarına dönüşü için gerekli çalışmaları aralıksız sürdürüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Erdoğan, “Benim bilhassa üzerinde durduğum bir öbür mevzu da PKK/YPG’nin Moskova’da olmasıydı. Bunu kendilerine hatırlattım. Tıpkı biçimde bu örgüt ABD’de de Beyaz Saray’da ağırlandı. Burada da bunlara ilgi, maalesef ileri derecede. Malum Amerikalı McGurk denilen bir adam var. Bu adam terör örgütlerinin adeta sevk ve yönetimini yapıyor. ‘Terörle çaba mevzusuyla ilgili dayanışmamızı daha da artırmamız gerekir’ dedik.” tabirini kullandı.

“Daha evvel varılan mutabakatların gereği yapılmalıdır”

“ABD’nin PKK/YPG’ye verdiği takviye kelam konusu. Rusya ile 2018 Mutabakatı’ndan sonra Münbiç ve Tel Rıfat’tan terör ögelerinin ayıklanmasıyla ilgili yeni bir mutabakat kelamlı de olsa kelam konusu olur mu? Bölgede terör örgütlerinin taarruz teşebbüslerine karşı Rusya yeni bir adım atacak mı?” formundaki soruya ise Erdoğan, “Terör örgütü PKK/YPG’nin, bu bölgelerdeki varlığının sonlandırılmasıyla ilgili daha evvel varılan mutabakatların gereği yapılmalıdır.” cevabını verdi.

Bu görüşmede bölgedeki mevcut durumu değerlendirmekle birlikte, gündemi yüklü olarak iki ülke alakalarının daha da geliştirileceği konular, savunma endüstrisinden siyasi ve askeri mevzulara kadar atılabilecek ortak adımlar ve bir arada yapılabilecek yatırımların oluşturduğunu belirten Erdoğan, şunları kaydetti:

“Bu bahislerde Sayın Putin çok açık ve net yapabileceğimiz yatırımları gündeme getirdi. Örneğin Akkuyu’nun yanı sıra ikinci ve üçüncü nükleer güç santralleri konusunu, savunma endüstrisine yönelik atılabilecek adımları görüştük. Tüm bunlarla birlikte mesela Türkiye’nin uzay çalışmalarını konuştuk. Sayın Putin, uzayla ilgili Türkiye ile birlikte çalışmaya var. Uzayla ilgili atılabilecek adımlarla ilgili de heyetlerimizi, gruplarımızı çalıştıracağız. Yapılacak çalışmayla da bunun zamanlamasını, yol haritası belirleyeceğiz. Ona nazaran de inşallah ilerleyeceğiz. Yani uzay çalışmalarında da çok daha ileri boyutta bir teklif var. Bir tane karada, bir tane denizde platform oluşturmak suretiyle, buradan uzaya roket fırlatma çalışmalarını birlikte yapabileceğimizin teklifini sağ olsun yaptılar. Bu mevzuda da ilgili arkadaşlarımızı görevlendirerek çalışacağız.”

Erdoğan, “Görüşmenizde S-400’ün devamının alınmasına ait bir süreç şekillendi mi? F-35 programından Türkiye’nin çıkarılması sonrasında Rusya ile yeni kuşak savaş uçakları konusunda bir çalışma yürütülmesi, bilhassa SU uçaklarıyla alakalı bir çalışma yapılması konusu gündeme geldi mi?” sorusu üzerine, S-400 konusunda sürecin devam ettiğini, geri adım atmak üzere bir şeyin kelam konusu olmadığını belirtti.

Bu faydalı görüşmede bu hususları etraflıca konuştuklarını ve bunları daha ileri boyutlara nasıl taşıyacaklarını görüştüklerini anlatan Erdoğan, “Hatta uçak motorları üretiminde ne üzere adımlar atacağız, savaş uçaklarıyla ilgili ne üzere adımlar atacağız; bunları da tekrar etraflıca konuşma imkanımız oldu. Allah nasip ederse uçak motorları konusunda da birebir adımı atacağız. Bir öteki husus, gemi inşasında da tekrar bir arada birçok adım atabiliriz. Denizaltılara varıncaya kadar, burada da tekrar Rusya ile müşterek adımlarımız inşallah olacaktır. Çalışacağız. Durmak yok yola devam.” diye konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Almanya ile yapılan Reis serisi denizaltıların üretimine Ruslarla mı devam edileceği sorusuna, “Almanya işi biraz gevşekten alıyor. Almanya şayet bu işte bize verdiği kelamı yerine getirmezse yapacağımız iş, alternatifleri bulmaktır. Alternatifler tükenmez.” karşılığını verdi.

Putin ile görüşmede, Karabağ ile ilgili Zengezur Koridoru’nun gündeme gelip gelmediğinin sorulması üzerine Erdoğan, Zengezur Koridoru’nun bütün bölge için kıymetli bir imkan olacağını söyledi.

Burada hayata geçecek kara ve demir yolu çizgilerinin tüm bölge ülkeleri için ticari ve ekonomik fırsatlar getireceğini vurgulayan Erdoğan, “Azerbaycan, bu koridor için geniş çaplı çalışmalar yürütüyor. Tabi Ermenistan tarafının da yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor.” tabirini kullandı.

Erdoğan, “Görüşmede, önerdiğiniz 6’lı platform konusu gündeme geldi mi?” sorusunu ise “Ona Putin her an hazır esasen.” diye yanıtladı.

ABD ile bağlar

“Amerika dönüşü, ‘Biden ile gidişat pek hayra alamet değil’ demiştiniz. Gidişat hayra alamet değilse ABD ile alakalarda bilmediğimiz bir şey var mı, yoksa meseleler mı derinleşti?” sorusu üzerine Erdoğan, “Bunları söyledik, yanıt geldi zati. Nasip olursa Roma’da görüşeceğiz. Oradan da inşallah Glasgow’a gideceğiz. Glasgow’da da büyük ihtimalle görüşeceğiz. Demek ki hayra alamet birtakım adımlar atılıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Taliban ile bağlantıları ve Türkiye’nin Afganistan stratejisinin sorulması üzerine, Afganistan’dan tüm askerleri çektiklerini, asker varlığı olarak Afganistan’da yer almadıklarını hatırlattı.

Taliban’ın, Türkiye ile uyumlu bir çalışma içerisine girmesi halinde, Taliban’la görüşmemek üzere bir ön yargılarının olmayacağının altını çizen Erdoğan, “Çünkü Afganistan halkı, bizim yüz yıllara dayanan geçmişimiz olan bir halktır. İdareyle de ahenk olması halinde biz her türlü görüşmeyi yapabiliriz. Buna da kapımız açıktır.” dedi.

Erdoğan, “Türkiye, Kabil Havalimanı’nın güvenliğini sağlama ve burayı işletme fikrinden vaz mı geçti?” sorusuna, “Şu an prestijiyle yokuz, ancak ileride olabilir.” karşılığını verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Amerika, Afganistan’dan çekildi. Siz geçen gün çok açık ve net bir halde ‘Amerika Suriye’den de çekilsin’ dediniz. Orta devir perspektifiyle baktığınız vakit Washington’ın nasıl bir adım atmasını bekliyorsunuz?” sorusunu ise şöyle yanıtladı:

“Az evvel bir isimden bahsettim; McGurk. Bu, aslında teröre dayanak veren bir isimdir. Bu adam, PKK/YPG/PYD’nin adeta direktörü durumundadır. Tabi benim bu sözüm, birilerini önemli manada rahatsız edecektir. Bunu da biliyoruz. Lakin terör örgütleri ile el ele, kol kola oralarda dolaşan adamdır bu. Benim teröristlerle uğraş verdiğim bir bölgede, bunun onlarla kol kola dolaşması, beni önemli manada rahatsız etmektedir. Şu anda da onun bu terör örgütleriyle iç içe olması, birlikte olması, pozisyonunu zati söz etmektedir. Er yahut geç Amerika buradan çıkmalı ve burası Suriye halkına bırakılmalı.”

Erdoğan, “Amerika ile ilgili çok net sözler ortaya koydunuz. ABD Lideri Biden ile G-20 Doruğu’nda bir ortaya geleceğiniz bilgisi var. G-20 Tepesi’ndeki görüşmeyi, Amerika-Rusya istikrarında siz nereye konumlandırıyorsunuz?” sorusu üzerine, orada Biden ile yapacağı görüşmenin boyutlarının nereye ulaşacağını göreceklerini lisana getirdi.

Brüksel’de bir görüşmelerinin olduğunu, artık ise Roma’da bir görüşme yapacaklarını anımsatan Erdoğan, şu bilgileri paylaştı:

“Belki bunları da konuşacağız. Suriye ile ilgili ABD’nin yaklaşımı ne olacak? Bunları lisanlandırma fırsatımız olacak. Aramızdaki askeri siyasi, ekonomik, ticari tüm münasebetleri ele alacağız. Mesela F-35 sorunu ne olacak? 1 milyar 400 milyon dolar ödeme yapmışız. Bu ne olacak? Bunların akıbetini görmemiz lazım. Biz, elimizde bol para var da bunları etrafa saçan bir ülke değiliz. Bu paraları da kolay kolay kazanmadık, kazanmıyoruz. Ya uçaklarımızı verecekler ya da parayı verecekler.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, yeni anayasa çalışması ve seçim yasasının ne basamakta olduğunun sorulması üzerine, anayasa ile ilgili çalışmalarının bitme noktasına geldiğini, bu ortada yaşanan afetler sebebiyle bir kesintiye uğradığını, tekrar bir ortaya gelip çalışmaları hızla bitireceklerini aktardı.

Siyasi Partiler Kanunu ile ilgili çalışmada da AK Parti Genel Lider Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın, MHP’deki muhatabıyla yaptığı çalışmayı makul bir noktaya getirdiklerine dikkati çeken Erdoğan, “Son durumu bana bildirecekler. Ondan sonra da güzeliyle buradaki kararımızı da vermiş olacağız. Devlet Beyefendi ile de bir ortaya gelip üzerinden geçme imkanımız olabilir. Aslında bilhassa baraj vesaire üzere mevzular medyaya da yansıdı.” sözünü kullandı.

Başkanlık sistemi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Muhalefetin parlamenter demokrasiye dönüş konusundaki tutumu ortada. Vakit zaman AK Parti içinde de buna dönük birtakım fikirler konuşulduğu sav ediliyor. Bu husustaki görüşünüz nedir?” sorusu üzerine, şunları kaydetti:

“Asla bu türlü bir şey kelam konusu değil. Başkanlık sistemini getiren bir iktidar kalkıp da muhalefetin kuyruğuna takılır mı? Bu türlü bir şey asla olamaz. Biz başkanlık sistemini getirdik ve bu yeni sistemden de mutluyuz. Başkanlık sistemiyle inşallah yolumuza devam edeceğiz. Başkanlık sistemiyle aldığımız ara de ortadadır. Bizi yıllarca geride bırakmış olan eski vesayetçi sistemi tekrar denemenin manası yok. Eski sistem demek, yamalı bohça demektir. Eski sistem demek, daima koalisyon hükümetlerinin olması demektir. Eski sistem demek, muhakkak sağlıklı bir idare biçiminin olmayışı demektir. Olay bu kadar kolaydır.”

Fahiş fiyatlar

Erdoğan, “Fahiş fiyat meselesinde sadece zincir marketler mi sorumlu, yoksa bunda üretim maliyetlerinin artmasının da tesiri var mı?” sorusu üzerine, şu anda zincir market dedikleri bu güçlü marketlerin bu işin yükünü oluşturduğunu aktardı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kelamlarına şöyle devam etti:

“Bunların bir de altyapıları var. Bu altyapılar da önemli manada bu işin beslemesi oluyor. Şu anda kimi marketlerle ilgili bir kontrol süreci olacak. Kimi cezai müeyyideler gelecek. Bu türlü bir durum kelam konusu. Biz, kendilerinden hassasiyet bekliyoruz. Ticaret Bakanlığımız da kontrollerini sıklaştırarak sürdürüyor. Bunu da devam ettireceğiz. Tarladan manava ve markete kadar bu süreci çok daha önemli bir formda denetleyeceğiz.”

Bunları da beğenebilirsiniz