Dizelere ve türkülere sığmayan büyük halk ozanı Aşık Veysel’in evine ziyaretçi akını

Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Sivrialan köyünde yer alan Aşık Veysel Müzesi‘ne, vatandaşlar ağır ilgi gösteriyor.

Valilikten yapılan açıklamaya nazaran, 1894’te Sivrialan Köyü’nde doğan Aşık Veysel’in müzeye çevrilen meskeni ile yanına yapılan ek binadaki müzeyi gezenler, ünlü ozanın hayatından kesitleri görüp his dolu anlar yaşıyor.

Milletlerarası bir projeyle 2012 yılında yine düzenlenen ek binadaki müzede çok sayıda bilgi, doküman, eşya ve doküman bulunuyor.

Avrupa Birliği (AB), Türkiye Kültürlerarası Diyalog ve Müzeler Hibe Programı kapsamında Sivas Müze Müdürlüğü tarafından yürütülen “Müzeler Ortası Kültür İttifakı Projesi” ile yenilenen yerdeki karanlık odada görme engelliler için brail alfabesi ile yazılan “Uzun ince bir yoldayım’ kelamı de yer alıyor. Karanlık odada Aşık Veysel’in heykeli de görülebiliyor.

Ziyaretçiler, Aşık Veysel’in yatağı, radyosu, kıyafetleri ve birçok ferdî eşyası ile sazları ve bal mumundan yapılan heykelinin de bulunduğu müzede, ozanın kendi sesinden bir televizyon kanalına verdiği röportajı da dinleyebiliyor.

Ünlü ozanın İngilizce alt yazılı işitme engelliler için özel hazırlanan belgeseli de müzede yer alıyor.

Birebir belgesel, İsveç’teki Synkadades Riksförbund SRF/Synskadades Müzesi’nde de tertipli olarak gösteriliyor.

AŞIK VEYSEL HAKKINDA

Aşık geleneğinin en büyük temsilcilerinden halk ozanı Aşık Veysel Şatıroğlu, 21 Mart 1973 yılında vefat etti. 

“Uzun ince bir yoldayım/Gidiyorum gündüz gece/Bilmiyorum ne haldeyim/Gidiyorum gündüz gece” dizeleriyle hafızalara kazınan halk ozanı, 25 Ekim 1894’te Sivas’ın bugün Şarkışla ilçesine bağlı olan Sivrialan köyünde dünyaya geldi.

Annesi Gülizar, babası Ahmet isminde bir çiftçiydi. Asıl ismi Veysel Şatıroğlu olan Aşık Veysel, çocukluğunu ve gençlik yıllarını köyünde geçirdi. Bölgede yaygınlaşan çiçek hastalığına yakalanmasıyla 7 yaşında iki gözünü de kaybeden Aşık Veysel, babasının teşvikiyle 10 yaşındayken saz çalıp şiir söylemeye başladı. Büyük ozan, o periyotta saz ustaları Çamşıhlı Ali ve Molla Hüseyin’den ders aldı.

Birinci evliliğini 1919’da Esma Hanım ile yapan, annesini ve babasını bundan bir yıl sonra kaybeden Veysel Şatıroğlu, eşinin kendisini terk etmesi üzerine 1928’de ikinci evliliğini Gülizar Hanım ile yaptı. Veysel’in bu evlilikten Zöhre, Ahmet, Hüseyin, Menekşe, Bahri, Akıllına ve Hayriye isimlerinde 7 çocuğu dünyaya geldi lakin çocuklarından Hüseyin birkaç aylıkken hayatını kaybetti.

Sivas’ta 1930’lu yıllarda öğretmenlik ve ulusal eğitim müdürlüğü misyonlarında bulunan şair ve oyun muharriri Ahmet Kutsi Tecer’in, tanınmasına büyük katkı sağladığı ozanın ismi, birinci kere 5 Ocak 1931’de Tecer tarafından düzenlenen “Sivas Aşıklar Bayramı”nda duyuldu.

SAZIYLA BÜTÜN ANADOLU’YU DOLAŞTI

Tecer’in davetiyle köy enstitüsünde saz hocalığı da yapan ve Cumhuriyet’in 10’uncu yıl dönümünde Ankara’ya getirilen ozan, daha sonra halkevlerinde, kahvehanelerde ve radyoda şiirlerini saz eşliğinde okudu. Eski gezginci aşıklar üzere elinde sazıyla çabucak hemen bütün yurdu tekraren dolaşan Aşık Veysel’in, birinci şiir kitabı “Deyişler” 1944’te yayımlandı.

Ömrü yoksulluk ve zorluklarla geçen Aşık Veysel, Cumhuriyet’in 10’uncu yılı için yazdığı destanın yayınlanmasıyla da dikkati çekerken, Arifiye, Hasanoğlan, Çifteler köy enstitülerinde halk türküsü öğretmeni olarak 5 yıl misyon yaptı. Yurt çapında tanınması 1950’lerde gerçekleşen Aşık Veysel, birebir yıl senaryosunu Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun yazdığı, Metin Erksan’ın direktörlüğünü üstlendiği “Karanlık Dünya” isimli bir sinemada, yaşadığı Sivrialan köyü etrafıyla birlikte husus edildi.

Şiirleri mevzu bakımından varlıklı çeşitlilik gösteren Veysel, Yunus Emre’nin tesirindeki şiirlerinde halk kültürünün mayasına karışan taraflarıyla tasavvuftan izler sunarken, Türk edebiyatının ve saz şiiri geleneğinin büyük ustalarından biri olarak, kendisinden sonra gelenleri etkiledi.

AŞIK GELENEĞİNİN BÜYÜK TEMSİLCİLERİNDEN BİRİ OLDU

Duru ve arı bir lisanla yazdığı şiirleriyle halkla aydınlar ortasında köprü kuran Aşık Veysel’e TBMM tarafından, “Anadilimize ve ulusal birliğimize yaptığı hizmetlerden ötürü” 1965’te özel bir kanunla 500 lira aylık bağlandı.

Yaşama sevinciyle hüznün, optimistlikle ümitsizliğin iç içe olduğu şiirleriyle, aşık geleneğinin son büyük temsilcileri ortasında yer alan ünlü halk ozanı, 1971’de Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesinde son konserini verdi.

Ozan, vefatından birkaç saat öncesinde bile, ”Birbirinizle, husus komşuyla âlâ geçinin, dirliğiniz, sisteminiz bozulmasın” diyerek, ”Kürt’ü Türk’ü ne Çerkezi/Hep Adem’in oğlu, kızı/Beraberce şehit, gazi/Yanlış var mı ve neresi” dizelerini söyledi.

Aşık Veysel, 21 Mart 1973 günü sabaha karşı 03.30’da doğduğu köy olan Sivrialan’da, artık ismine müze olarak düzenlenen konutta hayata gözlerini yumdu.

HAFIZALARA KAZINAN ÇOK SAYIDA ESER BIRAKTI

Çocukken iki gözünü de kaybetmesine karşın şiirlerine yansıttığı vatanseverlik, müsamaha, yaşama sevinci ve sevgi iletileriyle hem kendi dünyasını aydınlatan hem de bugünlere ışık tutan halk ozanı, hafızalara kazınan çok sayıda eser bıraktı.

“Dostlar Beni Hatırlasın”, “Güzelliğin On Para Etmez”, “Kahpe Felek”, “Kara Toprak”, “Uzun İnce Bir Yoldayım”, “Atatürk’e Ağıt”, “Beni Hor Görme”, “Beş Günlük Dünya”, “Derdimi Dökersem Derin Dereye” üzere yapıtları hafızalara kazınan ve Türkçeyi en yalın ve güçlü formda kullanan Aşık Veysel, şiirlerinde verdiği iletilerle Türk milletine her vakit birlik ve beraberliği öğütledi.

Aşık Veysel’in vatan, tabiat, birlik, çalışma, yardımlaşma bahislerini işlediği şiirlerinde, vatana bağlılık ve idealistlik dikkati çeken en kıymetli nokta oldu.

Şiirlerinde “Veysel”, “Sefil Veysel” ve “Veysel Şatır” üzere mahlaslar kullanan Aşık Veysel, bir şiiri hariç, bütün şiirlerini dörtlüklerle aktardı ve “Sazımdan Sesler” ile “Dostlar Beni Hatırlasın” isimli şiir kitapları bulunan ozanın vefatından sonra, 1984’te “Bütün Şiirleri” isimli yapıtı tekrar yayımlandı.

Aşık Veysel’in yapıtları pek çok sanatçı tarafından tekrar yorumlanırken, birçok yabancı sanatkarın da dikkatini çekti. Son olarak, ABD’li elektro gitar virtüözü Joe Satriani, 2008’de çıkardığı albümde “Aşık Veysel” isimli, kendi bestelediği enstrümantal bir yapıta yer verdi.

Bunları da beğenebilirsiniz