Daha gerçekçi hedef daha gevşek para politikası

Şebnem TURHAN

Yeni Orta Vadeli Program evvelki gece Resmi Gazete’de yayımlandı. Hükümetle birlikte belirlenen ve Merkez Bankası’nın enfl asyon projeksiyonlarına damga vuran yüzde 5 enfl asyon maksadı yeni OVP’de yer almadı. Hiçbir vakit tutturulamayan yüzde 5 gayesi yerine önümüzdeki yıllar için yeniden tek haneli lakin piyasa uzmanları tarafından daha gerçekçi bulunan enfl asyon iddiaları içeren OVP’de 2021 için yüzde 16,2, 2022 için yüzde 9,8, 2023 için yüzde 8 ve 2024 için yüzde 7,6 yılsonu tüketici enfl asyonu beklentileri yer aldı. Bir evvelki OVP, 2021 için yüzde 8, 2022 için yüzde 6, 2023 için de yüzde 4,9’luk enfl asyon varsayımları içeriyordu. Uzmanların enfl asyon hedefl emesinden vazgeçildiği, hedefl enen enfl asyona ulaşma siyasetine dönüldüğü yorumlarını yaptığı OVP’nin yanı sıra yüzde 5 maksadı Merkez Bankası para siyasetinde sıkılığın bir göstergesi olarak değerlendiriliyordu. Artık ne olacak? Merkez Bankası enfl asyon iddialarında değişikliğe mi gidecek, yoksa bu değişim daha gevşek bir para siyasetinin habercisi mi?

Dolar/TL varsayımı faiz indiriminin işareti mi?

Enfl asyonun yanı sıra OVP’deki dolar/TL kestirimleri de aslında bize para siyasetinde gevşeme olabileceğinin işaretlerini veriyor. Bu yıl için ortalama dolar/TL kestirimi 8.30 olarak OVP’de yer aldı. Uzmanlar bunun yılsonuna kadar dolarda bir bedel artışını gösterdiğini vurguluyor. Ve şu soruyu yöneltiyor TL neden paha kaybedecek? Yurtdışında ve Türkiye’de bunu sağlayabilecek şu an için bir gelişme olmadığı için faiz indiriminin olabileceği yorumlarını yapıyor analistler. Böylelikle TL’de bir kıymet kaybı yaşanacak ve ortalama 8.30 liralık bir dolar/TL varsayımı gerçekleşebilecek.

2022’de bile tek haneli enflasyon güç

Bu yıl için Merkez Bankası’nın temmuzda açıkladığı enfl asyon raporunda beklenti yüzde 14,1. Yeni OVP’de yüzde 16,2 olarak iddia edildi. Fakat piyasa yüzde 17’nin üzerinde yılsonu tüketici enfl asyonu bekliyor ki bu kestirimler de ağustosta beklentilerin üzerinde gelen enfl asyon verisi sonrası artırılmıştı. 2022’de yüzde 6 yerine yüzde 9,8’e çıkarılmış olsa bile tek haneli bir enfl asyon verisi piyasa açısından hayli optimist bir varsayım yorumlarına yol açtı. 2022’de baz tesiri yaşanacak olsa da kuraklık, emtia fiyatlarındaki artış, üretici fiyatlarından gelen baskı ve iç talepteki artışın sürmesi yüzde 9,8’lik maksadın de tehlikede olduğuna işaret ediyor.

1 dolar 1 TL olur mu periyodunda bile tutmadı

Uzmanlar her şeye karşın yüzde 5 amacından vazgeçilmiş olmasını daha gerçekçi programlar hazırlanmasına hizmet ettiğini belirtirken hiçbir vakit da bu gayenin tutturulamadığını kaydediyor. O denli ki her sene Merkez Bankası’nın yılsonunda enfl asyon verisi sonrasında neden yüzde 5 gayesinin tutmadığına ait hükümete yazdığı mektupları biliyoruz. 2009-2010 yılları yüzde 5 gayesine en yaklaşıldığı yıllardı. Ki hatırlanacağı üzere o devirler en büyük tartışma “1 dolar 1 TL olur mu?’ idi. Yani TL’de dolara karşı güçlü bir paha karı olmadığı sürece Türkiye’de enfl asyonda yüzde 5 düzeylerine inilmesi mümkün görünmüyor. Ki hükümetin dolar/TL iddiaları şu anki bilgilere nazaran hatta yılsonuna nazaran bile TL’de bedel kaybı içeriyor.

Merkez Bankası varsayımları tekrar belirlenecek

Gerek dolar/TL gerekse enfl asyon varsayımları Merkez Bankası’nda bir değişim yaşanacağını gösteriyor. Öncelikle 23 Eylül’deki Para Siyaseti Konseyi (PPK) toplantısında “Enfl asyonda kalıcı düşüşe işaret eden güçlü göstergeler oluşana ve orta vadeli yüzde 5 maksadına ulaşıncaya kadar siyaset faizi, güçlü dezenfl asyonist etkiyi koruma edecek halde, enfl asyonun üzerinde bir seviyede oluşturulmaya devam edilecektir” sözünde bir değişiklik yaşanması beklenen. Esasen ağustos itibariyle tüketici enfl asyonu yüzde 19’u aştığında piyasa bu sözün yenilenmesini bekliyordu. Fakat artık OVP sonrasında yüzde 5 gayesi ortadan kalktığı için gözler artık nasıl bir yorum yapılacağına çevrildi. Bunun yanı sıra 28 Ekim’deki yılın üçüncü enfl asyon raporunda da iddiaların güncellenmesi gerekecek. Merkez Bankası enfl asyon raporunda bu yıl sonu için yüzde 14,1, 2022 için yüzde 7,8, 2023 için de yüzde 5 iddialarına yer vermiş ve enfl asyon patikasını da yüzde 5 maksadına yakınsayacak biçimde belirlemişti.

UZMANLAR AMAÇLARI NASIL YORUMLADI

GAYE REVİZYONU BEKLENTİLERİ BOZABİLİR

Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Dünya Gazetesi Müellifi Hakan Kara: OVP’de yüzde 5 maksadının yer almaması aslında kendi başına olumsuz bir durum değil. Yıllardır aslında TCMB ve öteki kamu otoriteleri yüzde 5’i hedefl emeyi bırakmıştı. Toplum da bunun farkında olduğu için kimse planını yüzde 5’e nazaran yapmıyordu. Bu durum referans noktasının (yani nominal çıpanın) kaybolmasına neden olmuştu. Bu açıdan bakıldığında OVP’de daha gerçekçi bir enfl asyon patikasına yer verilmesi isabetli bir karar olmuş. Doğal burada kıymetli olan güncellenen hedefl erin ne kadar inandırıcı olduğu. Para siyasetinin sıkı olmadığı bir konjonktürde amacın değiştirilmesi enfl asyonla çabada havlu atmak üzere algılanabilir. Bu türlü algılanmaması için revizyonun irtibat ve aksiyon paketiyle birlikte gelmesi gerekiyor. 2008’de de hedefl erde benzeri bir revizyon yapılmıştı. Ancak o devirde bunun para siyasetinde gevşeme üzere algılanmasının önüne geçmek için güçlü bir bağlantı yapılmış ve daha da değerlisi faiz artırımları gerçekleştirilmişti. Böylece beklentiler bozulmadan süreç yönetilmişti. Artık para siyasetinin sıkılaştırılması neredeyse imkânsız görünüyor, bu nedenle maksat revizyonunun beklentileri daha da bozma riski var.

ENFLASYON ÖNCELİKLİ BİR PROGRAM DEĞİL

Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Dünya Gazetesi Müellifi Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, Programda enfl asyona ayrılan kısım çok düşük. Burada enfl asyon öncelikli bir siyaset okuyamıyorum. Münasebetiyle sayının da Merkez Bankası’nın iddia amacının üzerinde olması enfl asyon konusunda öncelik kısmını sorgulatıyor. Olağan şartlarda Türkiye’nin makroekonomik istikrar için süratle enfl asyonu indirmeye gereksinimi var. Maksat gerçekçi mi evet, aslında bir enfl asyon programı öncelik olmayacaksa yüzde 5’in tutması sıkıntı. Sonuçta enfl asyon konusunda maksat ne kadar düşük tutulursa o kadar sıkı gitme manasına gelir münasebetiyle daha gevşek para siyaseti sinyali almış oluyoruz.

Bunları da beğenebilirsiniz