CO2 darboğazı Avrupa’ya yayılıyor

Hilal SARI

Global doğalgaz fiyatlarının rekor üstüne rekor kırması beklenen bir kışa girerken, dal yöneticileri doğalgazda yaşanan krizin yalnızca güç bölümünü değil, doğalgazla çalışılan gübre ve karbondioksit dalında de arzı tökezlettiğini, bu durumun çelikten besine birçok bölümde üretimi aksatabileceğini söylüyor.

Soğuk içeceklerde, hayvan kesimhanelerinde ve nükleer güç tesislerinde çok farklı kullanımları olan karbondioksitin üretim maliyetleri doğalgaz fiyatları yüzünden Avrupalı üretici için artık kârlı bir iş olmaktan çıkarken, üreticiler karbondioksitin yanı sıra amonyak üretimini de kıtada gerçekleştirmek yerine dışardan tedarik etme yoluna gitmeyi seçiyor.

İngiltere, besin üreticilerine karbondioksit fiyatlarında %500 artışa hazır olmaları ikazında bulundu. Gazlı içecek üretiminin yanı sıra et kombinaları ve mezbahalarda hayvanları sersemletmek için ağır olarak kullanılan karbondioksit (CO2), doğalgazın en büyük girdi maliyeti olduğu gübre imalatında yan eser olarak ortaya çıkıyor.

“Kıtanın karbondioksit arzı maliyetler yüzünden %50 düştü”

Dünyanın en büyük karbondioksit distribütörlerinden Nippon Gases, birinci İngiltere’de hissedilen karbondioksit arzındaki darboğazın Avrupa geneline de yayılabileceğini belirtiyor. Avrupa genelinde geçen yıl yaklaşık 1,5 milyar dolar pahasında endüstriyel doğalgaz satışı yapan Nippon Gases, kıtadaki karbondioksit arzının yüzde 50 düştüğünü iddia ediyor ve “Avrupa’daki başka ülkeler de arz kısıtlarından ötürü sorun yaşayacak” diyor. Japonya menşeli şirket, ortalarında İsveç, Fransa ve Almanya’nın bulunduğu Avrupa ülkelerinde nükleer santralleri, et üreticilerini ve medikal emelle karbondioksit kullanan üreticileri önceliklendiriyor.

“Avrupa’da amonyak üretmek artık kâr getirmiyor”

Geçen hafta amonyak üretimini yüzde 40 düşüreceğini duyuran Norveçli kimya kümesi Yara da Nippon’un açıklamalarını destekliyor ve CEO Svein Tore Holsether “Nakit akışımız eksilerde. Bugünün doğalgaz fiyatlarıyla amonyakı Avrupa’da üretmek artık kârlı değil” diyor. Holsether ürettikleri 1 ton amonyakta 900 dolar doğalgaz maliyeti olduğunu, bu da satılan her bir ton için 300 dolar kayıp manasına geldiğini söylüyor.

İngiltere’de de CF Industries’in iki gübre tesisi doğalgaz fiyatları nedeniyle kepenk indirmişti. Artık hükümet “sadece birkaç haftalığına” finansal dayanakla tesislerin tekrar açılmasına yardımcı olmaya çalışıyor. Zira içecek bölümünden tavuk ve et bölümüne, gübre tesislerinde üretilen karbondioksitin olmaması durumunda yeni kapanmalar olabileceği kestirim ediliyor.

Avrupa güç bakanları krizi görüşmek için toplanıyor

Avrupa Birliği güç bakanlar 22 Eylül tarihinde Avrupa’da artan güç fiyatlarını görüşecek. Ayrıyeten Avrupa Parlamentosu’ndan bir küme milletvekili Avrupa Komisyonu’na Rusya’nın devlete ilişkin doğalgaz üreticisi Gazprom’un krizdeki rolünün araştırılması talebinde bulundu. Gazprom, AB ile olan tüm taahhütlerini yerine getirdiğini söylüyor.

FRANSA 15 Eylül’de 5,8 milyon hane haklına 100 Euro fatura takviyesi vereceğini duyurdu.

ALMANYA’da 20 Eylül tarihli datalar hane halklarının doğalgaz faturalarının yüzde 11,5 arttığını gösteriyor. Ayrıyeten kimi güç uzmanları ülkedeki birtakım güç tedarikçilerinin iflas edebileceği konusunda uyardı.

YUNANİSTAN 14 Eylül’de birçok hane haklına yıl sonuna kadar güç teşviki sağlayacağını duyurdu. Ay içinde tüketilen birinci 300 kilowatt saat elektrik tüketimi için 9 euro teşvik verilecek.

İTALYA’da 3 milyar Euro’yu bulan kısa vadeli tedbirler alınacağı, bunun perakende güç fiyatlarındaki yükselişi bertaraf etmek için kullanılacağı duyuruldu.

PORTEKİZ Güç Bakanı 21 Eylül’de yaptığı açıklamada elektrik faturalarının hane halkları için 2022’de regüle edilerek sabit kalacağını söyledi.

İSPANYA üye devletlere karbon piyasasındaki spekülatörlerin kısıtlanması gerektiğini söyledi ve doğalgaz rezervlerini artırmaları daveti yaptı.

İNGİLTERE ise dün iki güç şirketinin daha iflas ettiği krizde güç şirketlerine devlet kredisi sağlamaya başlıyor.

OPEC: Gaz krizi petrolde de türbülans yaratabilir

Doğalgaz arzında yaşanan problemler Avrupa’da hem tedarikçileri hem de müşterileri vurmaya devam ederken, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) krizin petrol piyasaları üzerinde de tesirleri olacağı konusunda uyardı.

Irak ve Nijerya: Gaz krizi kötüleşirse petrol talebi artar

Irak Petrol Bakanı Ihsan Abdul Jabbar çarşamba günü yaptığı açıklamada doğalgaz tüketicilerinin alternatif yakıtlara yönelmesiyle ham petrole olan talebin artmasını beklediğini söyledi.

Nijerya’nın devlete ilişkin petrol şirketinden Mele Kyari ise krizin petrole olan talebi 1 milyon varil artabileceğini ve ham petrol fiyatlarını gelecek altı ayda 10 dolar yükseltebileceğini söylüyor.

İki OPEC üyesi de üretimini artırmaya istekli olduğu için öngörüleri piyasada olağanda çok objektif olarak değerlendirilmese de, doğalgaz kriziyle birlikte piyasalar da bu görüşü destekliyor ve Brent vadelileri 75 dolarla bu yılın doruğuna yaklaşıyor.

ABD’de ham petrol stoklarında yaşanan haftalık düşüşün beklentilerin üzerinde olması, kasırgaların arzı örselemiş olması ve doğalgaz kriziyle birlikte Brent dün yüzde 1,5’in üzerinde artışla 75,58 dolara kadar yükseldi. WTI ise neredeyse 1 dolar artışla 71,80 dolara kadar çıktı.

Elin Güç Genel Müdürü Arda Yalı:

“Çimento, gübre, maden, dondurulmuş besin, petrol ve çelik etkilenir”

Avrupa’nın doğalgaz fiyatlarında yaşanan ralli nedeniyle yaşadığı krizde Türkiye’nin hidroelektrik kapasitesi, bu fiyat artışı dalgasını engellemeye çalışır. Türkiye’nin artan doğalgaz fiyatları karşında yenilenebilir güç kaynaklarına daha fazla yönelmeye başlayacağını düşünüyorum. Sıvı karbondioksit arzında yaşanan önemli zahmetler çimento, gübre, maden, petrol, donduruluş besin ve çelik dallarını etkileyecektir.

Bunları da beğenebilirsiniz