Araştırmalar ağustosta devam edecek: Yeni bir müsilaj patlaması beklemiyoruz

Bilim-2 Gemisi’nde, 40 günlük Marmara Denizi seferi sırasında müsilaj ile ilgili değerli araştırmalar yürüten ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde misyonlu bilim insanları, ağustos ayında çalışmalarına kaldığı yerden devam edecek.

ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Mustafa Yücel, Bilim-2 gemisi ile Marmara Denizi Bütünleşik Modelleme Sistemi (MARMOD) Projesi kapsamında planlanan Marmara ve Karadeniz seferlerinin olduğunu söyledi.

Yücel, müsilajın açtığı hasarın ciddileşmesi üzerine bu seferleri erkene aldıklarını, haziran ayı başından itibaren Marmara’da çalışmalarını sürdürdüklerini belirtti.

“MÜSİLAJ ÖRNEKLERİNİN TAHLİLİ SÜRÜYOR”

Seferlerin birinci ayağını 7 Temmuz itibariyle bitirerek, Mersin’deki ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’ne döndüklerini anlatan Doç. Dr. Yücel, “Kimi noktalarda günbegün müsilaj ve onun yarattığı durumun nasıl değişikliğe yol açtığını izleme bahtımız oldu. Bilhassa haziran ve temmuz başında Marmara ekosistemi nasıldı ve müsilaj patlamasının evrimiyle nasıl bir hale geldi? Bunu çok net artık görebiliyoruz” dedi.

Doç. Dr. Yücel, bilgilerin kıymetli bir kısmını tahlil ettiklerini, çeşitli su ve yer örnekleri aldıklarını kaydetti.

Çoğunlukla müsilaj örneği aldıklarına dikkati çeken Yücel, “Müsilaj, haziran ayının başından ortasına hakikat, yüzeyde pek görülmemeye başlamıştı. Müsilajı daha çok denizin içinde birinci 30 metrede tespit etmeye başlamıştık. Bilhassa denizin içinden de topladığımız müsilaj örneklerinin tahlili hala sürüyor” diye konuştu.

“AZOT VE FOSFOR, MARMARA’DA ÇOK YÜKLÜ”

Doç. Dr. Yücel, farklı pozisyonlarda 120’ye yakın müşahede istasyonlarının bulunduğunu, 40 günlük sefer boyunca birçok pozisyonda tekrarlı olarak 234 oşinografi istasyonunda çalıştıklarını tabir etti.

Geminin gerisine yerleştirdikleri deniz içi tarayıcı aygıtının 500 kilometrelik hatta kesitler alarak müsilajın fotoğrafını çektiğini anlatan Doç. Dr. Yücel, çalışmanın ana konularını ise şöyle paylaştı:

“Marmara Denizi yıllardır giderek ısınan ve oksijenini kaybeden bir yapıda. Azot ve fosfor bileşikliği olarak çok güçlü. Bu, yıllardır bu türlü lakin son 10 yıl bu daha da artmış durumda. Azot ve fosfor, Marmara’da çok yüklü. Zati müsilaja sebep olan birinci şey, ortamdaki azot ve fosfor üzere besi elementlerinin ziyadesiyle olmasıdır. Bunun üzerine sıcaklık artışı, denizin durağan olması üzere faktörler de var fakat asıl sorun, Marmara’da müsilajın beslenebileceği çok fazla besin olması”

Yücel, Marmara’da oksijenin birinci 30 metreden sonra çok az düzeylere düştüğünü, doğuya yaklaşıldığında bu durumun giderek akut haline geldiğini belirtti.

Denizi, bu yıl da bu türlü bulduklarını lisana getiren Yücel, “Özellikle daha içerilere girdiğinizde İzmit Körfezi, Gemlik Körfezi üzere yerlerde oksijen azlığı büsbütün yüzey altı katmanları, sıfır altı seviyeye iniyor. Orada kalıyor. Bu, geçtiğimiz yaz aylarında da böyleydi. Marmara’nın son periyottaki tipik karakteri oldu bu.” değerlendirmesini yaptı.

“1210 METREDE MÜSİLAJA RASTLANMADI”

Yücel, “Çınarcık baseni” ismi verilen 1210 metredeki, Doğu Marmara’nın derin yerlerine hala çok az ölçüde oksijen girdiğini tespit ettiklerini, bunun sisteme çok az da olsa biraz nefes verdiğini bildirdi.

Bu faktörün sistemin daha da kötüleşmesine ve bozulmasına şimdilik mani olduğuna dikkati çeken Yücel, “Marmara bu manada aslında hala koma durumunu sürdürüyor lakin şimdi de kaybetmiş değiliz. Kirlilik azaltma önlemleri uygulandığı takdirde buradan geri dönüş tabi ki mümkün olacak” dedi.

Azot, fosfor ve oksijen sonuçlarına ellerindeki özel örnekleyicilerle ulaştıklarını belirten Yücel, su örneklerinin yanı sıra bilhassa müsilajın üst katmanındaki yoğunluğunu anlamak için ağlar attıklarını, birinci 30 metreden çekilenlerin müsilajla dolu olduğunu ve o ağları tıkadığını daha evvel de belirttiklerini kaydetti.

Derin sularda görülmeyen müsilajın, tabana çöküp çökmediğinin bir sorun olarak karşılarına çıktığının altını çizen Yücel, “Haziran ayının 2. yarısı daha çok buna odaklandık. Bilhassa 30-40 metre ve daha derin yerlerden ahtapot ile alınan çöker örneklerinde müsilaja rastlamadık. Çınarçık Çukuru’nun en derin yeri olan 1210 metreden de farklı yerlerden de 2 kere örnek aldık, onların yüzeyinde de bir müsilaja rastlanmadı” diye konuştu.

MÜSİLAJ BİRİNCİ 10-25 METRE ORTASINDA AĞIR

Yaptıkları çalışmalarda müsilajın karanlık denizin içine çökmesi halinde tesirinin nasıl olacağını da incelediklerini aktaran Doç. Dr. Yücel, bu deneyin müsilajın birinci tesirinin oksijen tüketmek olacağını gösterdiğini söyledi.

Yücel, derin ve karanlık sulara müsilaj çökme ihtimaline de baktıklarına değinerek, “Şunu net olarak söyleyebiliriz: Müsilaj bilhassa 10 metreden sonra başlıyor, birinci 10 metre pak. 10-25 metre ortasında ağır, 30 metreden sonra müsilaj kalmıyor. Temmuz başındaki sonuçlara nazaran müsilaj, homojen bir halde Marmara’nın her yerine dağılmış. Temmuz ayı başında haziran ayına nazaran daha da yayılmış olduğunu bulduk.” dedi.

Müsilajın yapısını araştırmaya devam ettiklerini lisana getiren Yücel, gelen birinci sonuçları da aktardı.

Yücel, “Marmara 2021 müsilajında, 2007’de Adriyatik ve 2007-2008’de Marmara Denizi’nde görülen müsilaj yapılarıyla emsal organik yapılar var. Bu da şunu gösteriyor: O biyolojik patlamaya neden olan cinsler, bu yıl Marmara’da faal hale gelmiş. Daha evvel yaşanmış bir sorunun aslında Marmara’da tekrar yaşandığını bize gösteriyor.” diye konuştu.

Bilim-2 Gemisi’nin Marmara Denizi’ndeki bilimsel çalışmalarına ağustosta devam edeceğini, denizin durumunu 3 ayda bir incelemeyi sürdüreceklerini kaydeden Yücel, oşinografik seferlerin Marmara’da önümüzdeki 1-1,5 yıl daha devam edeceğini bildirdi.

MARMARA’NIN DİJİTAL İKİZİ ÇIKARILIYOR

Bu çalışmalarla “Müsilajı öngörebilen bir sistem geliştirilebilir mi?” sorusuna cevap arayacaklarını söz eden Yücel, şöyle devam etti:

“Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ODTÜ uyumunda yürüttüğü MARMOD Projesi kapsamında Marmara’nın dijital ikizi çalışması devam ediyor. Dijital ikiz nedir? Marmara’daki mevcut datayı görselleştirecek, yüksek çözünürlüklü kompleks matematiksel bir model oluşturuyoruz. Bu modelin simülasyonlarıyla ilgili kullanıcının yapabileceği bir şey dijital ikiz.Özellikle Marmara Denizi Müdafaa Hareket Planı’nı uygulayıcı kurumlar, belediyeler ya da yöneticilerimiz alacakları önlemlerin sonuçlarını görebilecek.”

Doç. Dr. Yücel, bu yaz biyolojik patlamanın tesirini yitireceğini düşündüklerini tabir ederek, “Bu yaz içerisinde yahut sonbaharda yeni bir müsilaj patlaması beklemiyoruz lakin tabiat tabi ki, iddia edilmesi güç.” halinde konuştu.

Bunları da beğenebilirsiniz