ABD’den Çin’e; Rekabet olsun ama adil olsun!

Hilal SARI

ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman, bugün Tianjin’de Çin Devlet Kurulu üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi ile biraraya gelerek iki üstün gücün ekonomik ve politik güç savaşının gidişatına ait kıymetli açıklamalar yapacak.

Reuters’a açıklama yapan ABD’li yetkililerin verdiği bilgilere nazaran ABD tarafı, Çin’le münasebetlerde bilhassa iktisat ve ticarette rekabet konusunda hassas ve “rekabet olsa da bu rekabetin adil – tıpkı kurallara tabi – olması gerekiyor” iletisi verecek.

ABD: Birtakım gözetici bariyerler ve parametreler gerekiyor

ABD’li yetkililer görüşme öncesi basına yaptıkları açıklamalarda dünyanın en büyük iki iktisadının rekabeti yönetmek için daha sorumlu tekniklere muhtaçlık duyduğunu vurgulayarak Shermann’ın ziyaretine ait şu bilgileri verdiler: “Dışişleri Bakanı Shermann, bu çetin ve daima rekabetin bir ihtilafa dönüşmesini istemediğimizi vurgulayacak. ABD bağın sorumlu bir biçimde yönetilebilmesi için kimi esirgeyici bariyerler ve parametreler olduğundan emin olmak istiyor. Herkes tıpkı kurallarla adil bir alanda oynamalı.”

Çin: ABD’ye gerekirse adil olmayı öğretiriz

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ise Sherman’ın ziyareti öncesinde Washington’u kendisini üstün görmekle suçlayarak kullandığı sert sözlerle “ABD gelsin de onlara adalet öğretelim” iletisi verdi. South China Morning Post’ta yer alan habere nazaran, Wang Yi “Eğer ABD başka ülkelere adil davranmayı öğrenemediyse memleketler arası toplum olarak ABD’ye bunu öğretme sorumluluğumuz var. Çin gerekirse ABD’ye öteki ülkelere adil davranma konusunda ders verecektir” diye konuştu. ABD’nin her vakit öbür ülkeler üzerinde gücünü kullanarak baskı yaptığını söz eden Wang Yi “ABD kendisini öteki ülkelerden üstün görüyor” dedi.

Alaska Zirvesi’nin devamı niteliğinde

Sherman’ın ziyareti ABD Lideri Joe Biden’ın vazifeye gelmesiyle kurulan yeni hükümetin Çin’e birinci üst seviye diplomatik ziyareti. İki tarafın da en üst seviye yetkililerinin katıldığı Alaska-Anchorage Zirvesi’nde ABD’li ve Çinli yetkililer karşılıklı sert tenkitler yapmış, Tayvan, Uygurlar ve Hong Kong üzere hassas hususlar iki üstün güç ortasındaki tansiyonu daha da artırmıştı. ABD’li yetkililer bugün Tianjin’de gerçekleşecek toplantının Alaska görüşmelerinin devamı niteliğinde olduğunu ve bağlantının her boyutunun masaya yatırılacağını belirtiyor.

Görüşmenin sonucuna nazaran; Biden-Xi doruğu ekimde

Dışişleri seviyesindeki bu görüşmenin düzgün geçmesi durumunda ABD Lideri Joe Biden ve Çin Devlet Lideri Xi Jinping’in İtalya’da ekim ayında gerçekleşecek G20 Başkanlar Zirvesi’nde bir ortaya gelmesi bekleniyor. Alaska görüşmelerinden bu yana ABD ve Çin birçok hususta ihtilaf yaşamış ve karşılıklı yaptırımlar uygulamıştı. Çin’in ABD’nin Hong Kong’a ve Uygurlara ait siyasetleri nedeniyle ABD tarafından uygulanan yaptırımlarına son misilleme geçen cuma gelmiş, Pekin eski ABD Ticaret Bakanı Wilbur Ross’u yaptırım listesine almıştı. Şangay Fudan Üniversitesi Amerikan Çalışmaları Yöneticisi Wu Xinbo, “Eğer itimat inşa edilirse bu görüşmeler diplomatlar ve öğrenci vizelerine getirilen kısıtlamaların kaldırılması yahut İran, Afganistan, Myanmar ve iklim değişikliği üzere çok taraflı bahislerde işbirliği için yer hazırlayabilir” diyor.

Blinken ve Austin haftaya Asya çeşidinde

Sherman’ın ziyareti sonrası haftaya da Savunma Bakanı Lloyd Austin, Singapur, Vietnam ve Filipinler’i ziyaret edecek. Dışişleri Bakanı Antony Blinken ise Çin tersi Asya blokunun en kıymetli oyuncusu Hindistan’da olacak. German Marshall Fund Asya uzmanı Bonnie Glaser, Blinken ve Austin’in ziyaretlerinin ve Biden’ın yılın ilerleyen vakitlerinde Japonya, Hindistan ve Avustralya önderleriyle ikinci bir tepe planlamasının Çin tarafında rahatsızlık uyandırabileceğine işaret ediyor.

Bunları da beğenebilirsiniz