2016’dan bu yana teknoloji açığı 210 milyar doları aştı

Hüseyin GÖKÇE

Türkiye’de teknoloji alanındaki dış ticaret açığı büyüyor. Uygulanan teşvik programlarına karşın, yılın birinci altı ayındaki yüksek teknolojili eserlerin ticaret açığı 9 milyar 662 milyon dolara, orta yüksek teknolojili eserlerdeki açık ise 12 milyar 262 milyon dolara çıktı. 2016 yılından bu yana yalnızca yüksek teknolojili eserlerde verilen dış ticaret açığı 110 milyar dolara ulaşırken, orta yüksek teknolojili eserlerdeki açık da 100 milyar doların üzerine çıkmış oldu. Türkiye yıllardan bu yana gerek genel teşvik sisteminde gerekse, teknolojik üretime yönelik uygulanan özel teşvik programlarıyla, bu alanda verilen dış ticaret açığını azaltmayı öngörüyor. Lakin bu alanlarda verilen cömert teşviklere karşın, sözkonusu eser kategorilerinde verilen ticaret açığı kapanması bir yana, makas giderek açılıyor.

Pandemi devrinde yavaşlayan dünya ticaretine bağlı olarak Türkiye’nin dış ticaret hacminde gerilemenin yaşandığı 2020 yılının akabinde, olağanlaşma adımlarının hızlandığı 2021’de ticaret tekrar hareketlendi. Lakin gerek yıllardır teşvik sisteminin yüksek teknolojili eserlerin üretiminin artırılmasına yönelik yapılandırılması, gerekse bağımsız sistemlerle bu alanda cömert teşvikler verilmesi, bu maksatların gerçekleştirilebilmesine yardımcı olamadı.

Ocak-haziran periyodu

DÜNYA’nın TÜİK datalarından yaptığı hesaplamalara nazaran, 2021 yılı Ocak-Haziran devrinde yüksek teknolojili eserlerde 2 milyar 977 milyon dolarlık ihracata karşılık 12 milyar 639 milyon dolarlık ithalat yapıldı ve 9 milyar 662 milyon dolarlık açık verildi. Bu devirde verilen açık, geçen yılın birebir periyoduna nazaran 1 milyar 537 milyon dolar arttı. Açık ölçüsü orta yüksek teknolojili eserlerde daha yüksek oluştu. Bu kategoride 34 milyar 417 milyon dolarlık ihracata karşılık 46 milyar 679 milyon dolarlık ithalatla 12 milyar 262 milyon dolarlık açık verildi.

Son yıllarda ileri teknoloji eserlerinde verilen dış ticaret açığı ölçüsü genel olarak bir azalma eğilimine girse bile tekrar de çift haneli düzeyini korudu. Yüksek teknolojili eserlerde 2016’da 23 milyar 679 milyon dolar olan dış ticaret açığı, 2018’de 18 milyar 147 milyon dolara, 2019’da 17 milyar 777 milyon dolara geriledi. Pandeminin ağır olarak yaşandığı 2020 yılının birinci yarısında 8 milyar 125 milyon dolar düzeyindeyken, bu yıl tıpkı devirde 9 milyar 662 milyon dolar oldu. Böylelikle 2016 yılından bu yana yüksek teknolojili eserlerde verdiğimiz dış ticaret açığı 110 milyar 324 milyon dolara ulaştı.

Benzeri bir seyir orta ileri teknolojili eserlerde de gerçekleşse de bu alandaki açık daha fazla azaldı. 2016’da 30 milyar 810 milyon dolar olan açık, 2017’de 20 milyar 535 milyon dolar, 2018’de 16 milyar 491 milyon dolar oldu. 2019’da 4.3 milyar dolara kadar gerileyen açık, 2020 yılında 17 milyar 578 milyon dolar oldu.

Bunları da beğenebilirsiniz